भोजशृङ्गारप्रकाशः - Sahitya | Sahitya | Rikamrit
Home All Resources
Vidyakendra
Vidyakendra Home
Back to Sahitya

Texts

raghuvamsa kumarasambhava kiratarjuniya shishupalavadha amarushataka shatakatrayam shakuntalam pancatantra kadambari shringaraprakasha meghaduta rtusamhara naishadhiya bhattikavya

Settings

16

Bookmarks

No bookmarks yet

भोजशृङ्गारप्रकाशः

Enable Parallel


Showing 391 to 400 of 689 verses
(९) अनपेक्षिताख्यातं यथा—

कियन्मात्रं जलं विप्र!जानुदघ्‍नं जनाधिप !।

तथापीयमवस्था ते न हि सर्वे भवादृशाः ॥ ७७ ॥

(१०) एकान्तराख्यातं यथा— (भट्टि. १३. २७)

तेनेऽद्रिबन्धो ववृधे पयोधिस्तुतोष रामो मुमुदे कपीन्द्रः।

तत्रास शत्रुर्ददृशे सुवेलः प्रापे जलान्तो जहृषुः प्लवङ्गाः ॥ ७८ ॥

(११) निरन्तराख्यातं यथा— (भट्टि. १३. २८)

भ्रेमुर्ववल्गुः ननृतुर्जहर्षुर्जगुस्समुत्पुप्लुविरे निषेदुः।

आस्फोटयांचक्रुरभिप्रणेदू रेजुर्ननन्दुविययुस्ममीयुः ॥ ७९ ॥

ननु च निरन्तराख्यातं समुच्‍चिताख्यातमेकार्थाख्यातमावृत्ताख्यातमित्यादयो वाक्‍यविकल्पा नोपपद्यन्ते; वाक्‍यकारो हि मन्यते नास्त्येव तिङन्तयोस्संबन्धः; तथा च 'तिङ्ङतिडः' (८.१.२८) इत्यत्र 'अतिङ्वचनमनर्थक समानवाक्‍याधिकाराद्' {८.१. २८(१)} इत्यतिङ्वचनं प्रत्याचष्टे। न ह्येकत्र वाक्‍ये द्वे तिङन्ते स्त इति। एवं वाक्‍यलक्षणं करोति— आख्यातं साव्ययकारकविशेषणं वाक्‍यम्। तत्राख्यातग्रहणं न कर्तव्यम्; न ह्यव्ययकारकविशेषणपदानि निबन्धनमन्तरेणावतिष्ठन्ते। आख्यातमेवैषां निबन्धनमिति लब्धे, व्याख्याने पुनराख्यातग्रहणं आश्रितसङ्ख्याख्यातपदपरिग्रहर्थम्, यत्रैकमाख्यातपदमव्ययकारकविशेषणपदानि सन्निपन्‍ति, तद्‌वाक्‍यं यथा स्यात्। अनेकाख्यातपदप्रयोगे तु वाक्‍यसंज्ञा मा भूदित्यनाश्रितसङ्ख्यातपदाशङ्कानिरासार्थम् 'एकतिङ् वाक्‍यम्' इति वचनान्तरमारभते।

Showing 391 to 400 of 689 verses