(प्रकीर्णः) विविक्तदीर्घिकोद्यानसौधक्रीडादिदर्शनादिरूपः प्रकीर्णः। स ह्येकस्य वा परिमितपरिवारस्य वा विशिष्टावधिक एव प्रकीर्णकन्यायेन यदाकदाचिदुत्पद्यते।
विविक्त—दीर्घिकोद्यान—सौध—क्रीडादि—दर्शने।
लतावेश्मोपवेशे च कामः कामेन युज्यते॥ ७४॥
(विप्रकीर्णः) अष्टमीचन्द्रकेन्द्रीत्सवयक्षरात्रिकुन्दचतुर्थीसुवसन्तकमदनत्रयोदश्यादिरूपो विप्रकीर्णकः। स हि विशिष्टमष्टम्यादिकालभेदावधिमपेक्षमाणः कामिभिर्निर्वर्त्यते। समस्तेष्वपि देशेषु विप्रकीर्ण इव दृश्यते इति। यथा—
अष्टमीचन्द्रके कुन्दचतुर्थ्यों सुवसन्तके।
स्मरस्स्मरार्चा—शक्रार्चा—यक्षरात्रिषु वर्धते॥ ७५॥
स एव कालः कार्त्स्न्येन द्विरूप इव दर्शितः।
क्रियापदैकवाच्यो यः क्रियायास्साधनं च यः॥ ७६॥
(३. कारकम् /द्रव्यम् (साधनपदार्थः))