(१.१ प्रत्यक्षानुरागः —६)
तत्राक्षमक्षं प्रति गतं विज्ञानं प्रत्यक्षम्।
तदपि षोढा 'साक्षात्—प्रतिबिम्ब—प्रतिभा—उत्प्रेक्षा—स्मृति—स्वप्न' भेदात्। तत्र—
१. प्रतिविषयाध्यवसायः साक्षात्प्रत्यक्षम्, यथा—(गास. १.९३)
अविअण्हपेच्छणिज्जेण तक्खणं मामि दिट्ठेण।
सिविणअपीएण व पाणिएव तह्ण च्चिअ ण फिट्ठा॥ २॥
(अवितृष्णप्रेक्षणीयेन तत्क्षणं मातुलानि! दृष्टेन।
स्वप्नपीतेनेव पानीयेन तृष्णैव न मृष्टा॥)
संपृक्त्यनुवृत्तिसंज्ञिकास्त्रयोदशे प्रकाशे, चतुर्दशे पुनर्जन्मानुबन्धप्रकर्षसंपर्कानुगमसंज्ञिकाः पञ्च पञ्चावस्थाः प्रतिपादितचराः। इह त्वनुगमः पृथङ्नोक्तः, तस्य प्रकर्षेणैव संग्रहात्। यश्च भाव— स्कन्धस्तस्यापि भावजन्मस्कन्धेन गतार्थयितुं शक्यत्वे तिस्र एवावस्थाः स्युः।
२. प्रत्यक्षस्यैव देशमात्रान्यत्वप्रतिभासः प्रतिबिम्बं ; यथा—(गास. १.४२)