४६. अश्रुणः शोकक्रोधहर्षधूमाञ्जनजृम्भणभयानिमेषप्रेक्षणशीतरोगादय आलम्बन— विभावाः। कार्यकारणानुबन्धप्रबन्धादय उद्दीपनविभावाः। नेत्रसम्मार्जनबाष्पमोक्ष— त्रिविधरोदनादयोऽनुभावाः। तत्रोत्फुल्लकपोलाङ्गनिमीलितास्रमपर्याप्तमुक्तास्रम् अस्वस्थगात्रं स्वनवद्गतचेष्टं संभ्रमिपातविचेष्टितविलापदुःखजं प्रस्फुरितोष्ठकपोलं सनिःश्वासं सशिरःकम्पभ्रूकटाक्षादयो रोदनं चानुभावाः। भयनिर्वेदग्लानिश्रमदैन्य मोहौत्सुक्य त्रासवितर्कस्वेदस्वरभेदस्तम्भरोमाञ्चवेपथुवैवर्ण्यादयो व्यभिचारिणः॥
४७. (मोहस्य/स्नेहस्य)१ अवलोकनावस्थावधारणव्यसनाभिघातभयावेगवैरस्मरणादय आलम्बनविभावाः। २संस्तुतप्रदेशदर्शनेष्टगुणाकर्णनर्त्तुमाल्यानुलेपनोपनतिप्रभृतयः उद्दीपनविभावाः। निश्चैतन्यभ्रमणपतनघूर्णनादर्शनादयोऽनुभावाः। ग्लानिप्रलयादयो व्यभिचारिणः॥)
४८. प्रलयस्य मूर्च्छाश्रमाभिघातनिद्रामोहमदादय आलम्बनविभावाः। श्रमादि— कारणान्येवोद्दीपनविभावः। निश्चेष्टतादयोऽनुभावाः। ग्लानिजडतास्तम्भवैवर्ण्यादयो व्यभिचारिणः॥
४९. जडतायाः इष्टानिष्टश्रवणदर्शनव्याध्यादय आलम्बनविभावाः। तद्रामणीय— कोद्वेजनीय(उद्दीप)नविभावाः कार्याप्रतिपत्त्यकथनाभाषणतूष्णीम्भावानिमेषनिरीक्षणा— दयोऽनुभावाः। निर्वेदग्लानिश्रमदैन्यमोहविषादनिद्रास्तम्भ वैवर्ण्यादयो व्यभिचारिणः॥
१. द्र. सरस्वतीकण्ठाभरणे। २. राघवपाठस्तु—प्रकृतधर्माधर्मक्रोधाशावज्ञादयः इति। मुद्रितस्तु पाठो जोशेरपठितः। जोशेरेण मोहो द्विः प्रदत्तः। स्नेहस्तु स्यात्।
५०. निर्वेदस्य अधिक्षेपक्रोधताडनेष्टजनवियोगवैराग्यादय आलम्बनविभावाः। स स(?) x x x x x रताविभावन शास्त्राभ्यासतत्त्वज्ञानादय उद्दीपनविभावाः। रुदितनिःश्वसि(त) x x x x जुगुप्साश्रमजडतानिद्रास्तम्भशमादयो व्यभिचारिणः॥
५१. शमस्य तत्त्वज्ञानादय आलम्बनविभावाः। योगाभ्यासादय उद्दीपनविभावाः। परं ब्रह्मोपास्तिमतिरोमाञ्चहर्षधृत्यादयो व्यभिचारिणः, इति॥
उक्तः सोऽयं विभावानुभावसञ्चारिसङ्करः।
क्रमेण सर्वभावानां शृङ्गारेषु चतुर्ष्वपि॥ १॥
व्यक्तः स तैर्विभावाद्यैः स्थायी भावो रसः स्मृतः।