श्रृङ्गारप्रकाशे त्रयोदशः प्रकाशः
तत्त्वज्ञानान्निश्श्रेयसाधिगतौ मोक्षः१। तमीहमानस्य गार्हस्थ्येऽपि तदधिगमयोग्य— ताभिमानो मोक्षश्रृङ्गारः।
धर्मश्रृङ्गारे भारती वृत्तिः, पौरस्त्या प्रवृत्तिः, पाञ्चाली रीतिः, स्वकीया नायिका, धीरोदात्तश्च नायकः, इति।
अर्थश्रृङ्गारे गौडीया रीतिः, औढ्रमागधी प्रवृत्तिः, आरभटी वृत्तिः, सर्वा नायिका, धीरोद्धतश्च नायक इति।
कामश्रङ्गारे वैदर्भी रीतिः, दाक्षिणात्या प्रवृत्तिः, कैशिकी वृत्तिः सर्वा नायिका, धीरललितश्च नायक इति।
मोक्षश्रृङ्गारे लाटीया रीतिः, आवन्त्या प्रवृत्तिः, सात्त्वती वृत्तिः, स्वकीया नायिका, धीरशान्तश्च 'नायकः इति।
एतेषामपि नायकविशेषाणां चतुर्णामपि च नायिकाविशेषाणां वक्ष्यमाणोत्तमादिस्वभेदोपभेदयोगिनां यथायोगमुत्पद्यते रत्यादिः, स च विभावानुभाव— व्यभिचारिसंयोगैरभिव्यज्यते॥ तत्र—
१. रतेरभीष्टजनोपवनवरमन्दिरादय आलम्बनविभावाः। ऋतुमाल्यविलेपनादयो—ऽनुभावाः। व्यभिचारिणस्तु सम्भोगे हर्षधृतिस्मृतिमतिस्वेदरोमाञ्चगद्गदहासादयः; विप्रलम्भे ग्लानिचिन्तौत्सुक्यावेगविस्मयदैन्यासूयादयो भवन्ति।