भोजशृङ्गारप्रकाशः - Sahitya | Sahitya | Rikamrit
Home All Resources
Vidyakendra
Vidyakendra Home
Back to Sahitya

Texts

raghuvamsa kumarasambhava kiratarjuniya shishupalavadha amarushataka shatakatrayam shakuntalam pancatantra kadambari shringaraprakasha meghaduta rtusamhara naishadhiya bhattikavya

Settings

16

Bookmarks

No bookmarks yet

भोजशृङ्गारप्रकाशः

Enable Parallel


Showing 31 to 40 of 2002 verses
ते च धर्मशृङ्गारार्थशृङ्गारकामशृङ्गारमोक्षशृङ्गाराधिकारिणः धीरोदात्तधीरललित— धीरोद्धतधीरप्रशान्तसात्त्विक—राजस—तामसोत्तममध्यमकनिष्ठसाधारणानुकूलदक्षिण— शठधृष्टादिभेदभिन्ना नायकानुनायकोपनायकप्रतिनायका अग्रतः प्रबन्धेन प्रतिपादयिष्यन्त इति नेह प्रतन्यते।

(२. आरम्भविधय :—५)

प्रमाणं, प्रमेयं, विमर्शः, निर्णयः, प्रवृत्तिः इत्येताः पञ्चारम्भविधयः(धाः)।

ताश्च प्रत्येकं पञ्चप्रकारत्वात् पञ्चविंशतिर्भवन्ति। तत्र—

१. लक्षणानि भरतशास्त्रे षट्‌‍‍त्रिंशदेव। तेषामेव नामपरम्पराद्वयम्, ययोरष्टादश नूतनानि (१८+१८+१८=५४) इत्येवं वर्धिष्णौ संख्यायां गुप्‍तपादानामानन्त्यं परायणं भोजस्य पुनश्‍चतुष्षष्टित्वम्।

६.(२.१) युक्तिरुक्तिर्दृष्टं निदर्शनमर्थापत्तिरिति प्रमाणानि।

७.(२.२) धर्मोऽर्थः कामो लोको लोकयात्रेति प्रमेयाणि।

८.(२.३) कर्मणामारम्भोपायः, पुरुषद्रव्यसंपद्, देशकालविभागः, विनिपातप्रतीकारः, कार्यसिद्धिश्चेति विमर्शाः।

९.(२.४) अनुपलब्धस्य ज्ञानम्, उपलब्धस्य निश्चयबलाधानम्, अद्वैधस्य संशयोच्छेदन(अर्थ)म्, एकदेशदृष्टस्य शेषोपलब्धिः, विपर्ययचिकित्सा चेति निर्णयाः।

१०.(२.५) अलब्धलाभार्था, लब्धपरिरक्षार्था, रक्षिताभिवृद्ध‍यर्था, वर्धितोपयोगार्था, उपयोगपर्याप्‍त्यर्था चेति प्रवृत्तयः। प्रमाणेन प्रमेयमुपलभ्य विमृश्यावधार्य उपेक्षा(प्रेक्षा)पूर्वकारिणो अभीष्टकर्माणि प्रारभन्ते।