भोजशृङ्गारप्रकाशः - Sahitya | Sahitya | Rikamrit
Home All Resources
Vidyakendra
Vidyakendra Home
Back to Sahitya

Texts

raghuvamsa kumarasambhava kiratarjuniya shishupalavadha amarushataka shatakatrayam shakuntalam pancatantra kadambari shringaraprakasha meghaduta rtusamhara naishadhiya bhattikavya

Settings

16

Bookmarks

No bookmarks yet

भोजशृङ्गारप्रकाशः

Enable Parallel


Showing 951 to 960 of 1182 verses
'सुसूक्ष्मजटकेशादिना च मत्तबहुमात्तङ्गं वनम्' इत्यादावप्यनेकमेव पदमित्युक्तं भवति। अत्रापि मत्ता बहव एव मातङ्गा इत्यापि न भवति।

किं कारणम् ?

'बहुगणवतुडति' संख्या (१.१.२३) इति बहुशब्दस्य संख्यावाचित्वात्, संख्यापूर्वस्य च कर्मधारयस्य, द्विगुत्वात्, द्विगोः पुनः 'तद्धितार्थोत्तरपदसमाहारे'— (२. १.५१) ष्वेव भावात्, यथा'पञ्चकपालः, त्रिलोकहर्म्यम्, पञ्चपूली' इति।

कथं तर्हि 'सप्तर्षयः पञ्चाम्रा' इति ?

'दिक्संख्ये संज्ञायाम्' (२.१.५०) इति संज्ञायामेव तद् भवति।

ननु च मा भूत् तद्धितार्थ उपपदं वा, तथापि 'बहुमातङ्गमि'—ति समाहारे भविष्यति—बहवो मातङ्गाः समाहृताः बहुमातङ्गम्, ततश्‍च 'मत्तं बहुमातङ्गमस्मिन् वने तन्मत्तबहुमातङ्गं वनमिति बहुव्रीहिर्भविष्यति।

उच्यते।

अथ समाहार इति कः शब्दार्थः ?

ननु समाङ्पूर्वाद्‍धरतेः कर्मणि घञ् 'समाह्रियत इति समाहार' इति।

यद्येवं पञ्च कुमार्यः समाहृताः पञ्चकुमारि, दशकुमारि इति

Showing 951 to 960 of 1182 verses