भवति वै प्रधानस्य सापेक्षस्यापि वृत्तिः।
कथं तर्हि ग्रामो निवासोऽस्योति ग्रमस्य विशेष्यत्वात् प्राधान्ये सापेक्षस्यापि वृत्तिर्न भवति?
अनन्तरोक्तन्यायेनात्र षष्ठयर्थस्य प्राधान्यात्।
नन्वयमपि संबन्धिशब्दः कस्मान्न भवति?
समूहार्थमात्र एव वृत्त्यपरिसमाप्तेः।
तर्हि न भवितव्यमेव ग्रामशब्दान्निवास—निवासवत्सम्बन्धे तद्धितेन? न भवितव्यम्, यथा अव्युत्पन्नजनसमूहार्थकोऽयमुपचारवृत्त्या भवति।
दृश्यते च तात्स्थात् तदवदुपचारः, यथा मञ्चाः क्रोशन्तीति।
यदि वा ग्रमशब्दोऽयं बह्वर्थः(मभा. १.१.७), यथा— अस्ति शलासमुदाये ग्रामो दग्ध इति; जनपद(जन)समुदाये ग्राम आगत इति। अस्ति वाटपरिक्षेपे ग्रमं प्रविष्ट इति, अस्ति सारण्यके ससीमके संस्थिण्डिलके च भूप्रदेशे ग्रमो लब्ध इति, अस्ति अव्युत्पन्नजनसमूहास्पदे 'शूद्रकर्षकप्राये जनपदं निवेशयेत्, तत्र अष्टशतग्रममध्ये प्रधानं स्थापनीयम्, स नागराणां निवासो नगरमिति। तत्राऽव्युत्पन्नजनसमूहास्पदे यो ग्रमशब्दो वर्त्तते ततो भावितव्यं तद्धितेन— ग्रमो निवासोऽस्येति सोऽयं ग्राम्यो ग्रामीण इति॥
(४. स्वार्थाभिधायिनोऽधातुप्रत्ययाः)
अथ स्वार्थिकाः। तेऽपि द्विधा— १. असत्त्वभूतार्थाः, २. सत्त्वभूतार्थाश्च। उभयेऽपि प्रत्येकं षोढा— १. वाचकाः, २. द्योतकाः, ३. विशेषकाः, ४. सहाभिधायकाः, ५. सार्थकाः, ६. निरर्थकाश्चेति। तत्र—