यस्मिन्मान उत्पद्यते स विषयोऽप्यलीकाऽप्रियादेरपराधस्य कर्ता, धीरोद्धत— धीरललितधृष्टशठादिनायकप्रकारः।
यस्योत्पद्यते स आश्रयोऽप्यलीकविप्रियादीनां षोढा— धीरधीरोद्धतोदात्ता— दिनायकप्रपञ्चः।
यत उत्पद्यते तदालम्बनम्। व्यलीकं विप्रियाद्यपराधः। तेनानयोर्माने मिथो विपर्ययः, परस्पराश्रयविषयभावश्च व्याख्यातः।
स उत्तमः कनीयान् मध्यमश्च, नायिकानायकोभयाश्रयभेदात्। तेषु — नायिकाश्रय उत्तमः। स यथा—(गास. ७.४७)
परिउच्छिआ ण जंपइ गहिआ विप्फुरइ चुंबिआ रुअ/सइ।
तुण्हिक्का णववहुआ कआवराहेण दइएण॥ ५॥
(परिपृष्टा न जल्पति गृहीता विस्फुरति चुम्बिता रोदिति।
तूष्णीका नववधूः कृतापराधेन दयितेन॥)
नायकाश्रयः कनीयान्। स यथा—(गास. ९.१३५) (वे. २७)
तणुआइआ वराई दिअहे दिअहे मअंकलेह व्व।