भोजशृङ्गारप्रकाशः - Sahitya | Sahitya | Rikamrit
Home All Resources
Vidyakendra
Vidyakendra Home
Back to Sahitya

Texts

raghuvamsa kumarasambhava kiratarjuniya shishupalavadha amarushataka shatakatrayam shakuntalam pancatantra kadambari shringaraprakasha meghaduta rtusamhara naishadhiya bhattikavya

Settings

16

Bookmarks

No bookmarks yet

भोजशृङ्गारप्रकाशः

Disable Parallel


Showing 131 to 140 of 32222 verses
'यूनस्तिः' इत्येतस्यैव वा, 'एरक्‍तिन' इति विभाषितङीषो ढगुत्पत्तिः। यथा— आदितेयः, सौरभेय इति।

अथ काद्रवेयः कामण्डलेय इति कथम्? ङ्यापोरप्रातिपदिकत्वेऽपि हि 'ङ्‌याप्प्रातिपदिकाद्' (४.१.१) इति विशेषविधानात्। यूनस्तिरित्येतस्य तु तद्धितत्वात् अस्तु सुबुत्पत्तिः, ऊङस्तु प्रत्ययत्वेन सा न सिद्ध्यति, समर्थाच्च तद्धितेन भवितव्यम्। अन्तादिवद्‌भावाद् भविष्यति, तथाहि 'ब्रह्मबन्धूरि'—त्यादौ 'अकःसवर्णे दीर्घः' (६.१.१०१) इति द्वयोरेकत्वं भवति।

यद्येवं 'स्त्रीभ्यो ढग्' (४.१.१२०) इति ढक् (ङ्) न सिध्यति, सोऽप्याद्यन्तवद्‌भावाद् भविष्यती'ति। 'साऽस्य देवता' (४.२.२४) इति ज्ञापकाद् ऊङुत्पत्तेः प्रागेव वा सुबुत्पत्तिरिति।

उक्ता षोढैवमेषाऽपि प्रकृतिः प्रत्ययात्मिका।

अथातः प्रातिपदिकरूपा षोढैव कथ्यते ॥ ३३ ॥

(ग. प्रातिपदिकरूपा प्रकृतिः)

तत्र— १नामाऽ२व्ययाऽनुकरण३—कृत्४—तद्धित५—समासाः६ प्रातिपदिकानि। तदाह—

१. 'अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम्' (१.२.४५),

२. 'कृत्तद्धितसमासाश्‍च' (१.२.४६),

३. निपातस्य चानर्थकस्य प्रातिपदिकसंज्ञा वक्‍तव्या। (१.२.४६ मभा. वार्त्तिकम्)

Showing 131 to 140 of 32222 verses