श्रृङ्गारप्रकाशे षट्त्रिंश: प्रकाशः
अथानन्तर्यार्थतद्विशेषणविशेषभूता एव क्रियाकालरूपविशेषान्तःपातिन्यः सत्ताभिव्यक्त्यनुबन्धप्रकर्षसांज्ञिकाः चतुर्णामपि सम्भोगानां अवस्थाः चतस्र उपवर्ण्यन्ते। तत्र
१. नायकयोः प्रागसङ्गतयोः सङ्गतवियुक्तयोर्वा मिथस्समागमे प्रागुत्पन्न: तदानीन्तनो रत्याख्यः स्थायी भाव इति रतेः सत्तासंज्ञा प्रथमावस्था,
२. अभिलषणीयालिङ्गनादीनामवाप्तौ सत्यां समुपजायमानैः हर्षधृतिस्मृति— भिर्व्यभिचारिभावैः संसृज्यमानः, ऋतूद्यानोपगमनजलक्रीडापर्वतोपवेशप्रसाधन— ग्रहणमधुपानेन्दूदयादिभिरुद्दीपनविभावैरुद्दीप्यमानः, सविभ्रमभ्रूकटाक्षविक्षेपालाप— सम्भ्रमस्मितादिभिरनुभावैरभिव्यज्यमानः इति अभिव्यक्तिसंज्ञाका द्वितीयावस्था।
३. ईप्सितमासादयन् जिहासितं जिहासानः इति अनुबन्धसंज्ञाका रतेः तृतीयावस्था।
४. प्राप्तप्राप्यप्रकर्षावस्थः सम्भोगः श्रृङ्गाराख्यां लभत इति प्रकर्षसंज्ञाका रतेः तुरीयावस्था।
तासु च यथाक्रमं संक्षेपादयः समुपसर्गार्थाः भोगशब्दार्थेन संबध्यन्ते।
१. संक्षिप्तो भोगः सत्तावस्थायां,