शृङ्गारप्रकाशे अष्टाविंशः प्रकाशः
स्वयं दर्शनस्यालाभे दूतसम्प्रेषणादयः। तेषु दूतसम्प्रेषणं नायकयोः कर्म। तदज्ञातदूतविशेषकर्मणोः न घटत इति दूतविशेषाः दूतकर्माणि च प्रागेवाभिधीयन्ते। तत्र जात्यादियोगाद् दूतविशेषाश्चतुरशीतिः प्रायशो भवन्ति। यथोच्यते—
जातिर्गुणः क्रिया द्रव्यं सम्बन्धोऽर्थः प्रयोजनम्।
प्रयोगो योग्यता स्त्रीत्वं दूतभेदेषु हेतवः॥ १॥
१. जातेः — देवः, मनुष्यः, किन्नरः, वानरः, शुकः, शारिका, पारावतः, हंस इति।
२. गुणतः — पितृपैतामहं, अदृष्टवैकृतं, अविसंवादकं, अलोभशीलं, अपरिहार्यं, अमन्त्रविस्रावि, धार्मिकं, भरसहिष्णु चेति मित्रसंपत् (इति)।