Glossary | Vālmīki Rāmāyaṇa | Rikamrit
Vidya Kendra
Rāmāyaṇa
Home Introduction Reader Glossary All Resources
Vidyakendra
Vidyakendra Home
Back to Glossary

अर्थ

Word Type:
Attested Forms:
सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञः प्रत्ययार्थं अर्थम् उदारवृत्तार्थपदैर् वेदोपबृंहणार्थाय विचित्रार्थपदं धर्मकामार्थसहितं असिद्धार्थो कामार्थहेतोर् हितार्थं सुतार्थं किमर्थं इन्द्रियार्थैर् संतानार्थं यज्ञार्थं प्रसवार्थं स्वर्गार्थं धर्मार्थसहितं पुत्रार्थं तदर्थं पुत्रार्थम् शोभार्थं भागप्रतिग्रहार्थं वधार्थं यदर्थं पुत्रार्थकारणात् त्वदर्थपरिवृद्धये सिद्ध्यर्थं अर्थं गोब्राह्मणहितार्थाय चातुर्वर्ण्यहितार्थाय सुरहितार्थाय हितकामार्थं देवतार्थचिकीर्षया त्रिलोकार्थं त्रैलोक्यहितकामार्थं क्षीरसम्भावनार्थाय विश्रमार्थं प्रतिघातार्थं समृद्धार्थो हर्षणार्थाय महादेवप्रसादार्थं भागार्थं अर्थे परलोकहितार्थाय पत्न्यर्थं तदर्थम् विवाहार्थं सर्वार्थाः धर्मार्थदर्शिभिः धर्मार्थकामतत्त्वज्ञः अर्थधर्मौ विज्ञातार्थविभागवित् धर्मार्थविदुषो ग्रामार्थे रामस्यार्थे त्वदर्थम् प्रकाशीकरणार्थं हर्षेणार्थपरा त्वद्धितार्थम् अर्थेनैवाद्य त्वदर्थे समृद्धार्थस्य नष्टार्थो रामार्थम् प्रियार्थं ऽर्थो अर्थरूपेण ममार्थेषु लब्धार्था ऽभिषेकार्थम् राघवस्याभिषेकार्थे मदर्थं परमार्थैर् प्रियकामार्थं अर्थपरो चार्थविपत्तिम् ऽभिषेकार्थे अभिषेकनिवृत्त्यर्थे मदभिषेकार्थं ऽभिषेकनिवृत्त्यर्थैः प्रवासार्थैश् विपन्नार्थः शोभार्थाव् नासिराबन्धनार्थाय अमित्रदमनार्थं निवर्तनार्थे व्यञ्जनार्थं प्रतिहारणार्थम् राघवस्यानुयात्रार्थं अथात्मपरिधानार्थं स्वार्थे धर्मार्थसंहितम् अभिनीतार्थम् केवलार्थपरां पित्रर्थं मत्प्रियार्थं धर्मार्थकामसहितैर् रक्षणार्थे मोहनार्थं जीवितेनार्थः अर्थाय गुप्त्यर्थं अर्थावाप्तिं एतदर्थं यानर्थांस् अर्थग्राहकम् अर्थः अर्थानाम् गुर्वर्थं कुलरक्षणार्थं परिग्रहार्थम् राज्यार्थं सुसूक्ष्मार्थं शोधनार्थम् और्ध्वदेहनिमित्तार्थम् तस्यार्थकामाः हेत्वर्थसंहितम् भ्रातृगुप्त्यर्थम् रामायाभ्यवहारार्थं तस्यार्थम् कामार्थकोविद निर्वापार्थं भवार्थाय प्रसादनार्थं अर्थशास्त्रविशारदम् अर्थनैपुणम् अर्थकृच्छ्रेषु तवार्थेषु देवतार्थे पित्रर्थे प्रीत्यर्थम् अर्थेन सर्वशास्त्रार्थकोविदाः जलक्रियार्थं अर्थादानाच् धर्मार्थयोर् साध्वर्थम् अर्थधर्मपरा उपदिष्टार्थः श्रेयोऽर्थम् भार्यार्थे आहारार्थं निद्रार्थं पुत्रार्थे हीनार्थं शरणार्थं अर्थसिद्ध्यर्थम् रक्षणार्थाय शुश्रूषार्थम् सत्कारार्थं अभिषेकार्थं यात्रार्थं अभिषेकार्थम् धर्मार्थं तत्त्वार्थं किमर्थम् इहार्थो अनर्थार्थम् त्वत्प्रियार्थं युद्धार्थं प्रहरणस्यार्थे अर्थान् जयार्थम् भक्षार्थं दयार्थं अमृतानयनार्थं अयुक्तार्थं प्रलोभनार्थं प्रच्छादनार्थं क्रीडार्थं अन्तःपुरविभूषार्थो विहारार्थं येनार्थकृत्येन अयाचतार्थैर् भयकारणार्थम् अर्थांश् महार्थम् प्रातराशार्थं मदर्थम् जलार्थं अर्थेषु अर्थज्ञः कार्यसिद्ध्यर्थम् तवार्थे सर्वार्थविद्वांसं वार्थकृच्छ्रे वयस्यार्थे नार्थे धर्मार्थगुणसम्पन्नं धर्मकामार्थतत्त्वज्ञो शार्दूलेनामिषस्यार्थे अहीनार्थं अर्थसूक्ष्मविनिश्चये चार्थश् धर्मार्थकामसंयोगैः वासार्थं सर्वार्था समृद्धार्थं मन्दधर्मार्थसंग्रहम् निश्चितार्थो ऽर्थतत्त्वज्ञः मित्रार्थम् अभिनीतार्थं मित्रार्थेन धर्मार्थसमाहितं यदर्थम् निवेदितार्थं ऽग्रजेनानुशिष्टार्थो अर्थधर्मयोः निश्चयार्थम् सुग्रीवार्थे रामप्रियार्थं राघवस्यार्थसिद्ध्यर्थं त्वरणार्थं तथार्थं समृद्धार्थः सुकृतार्थो ऽर्थवित्तमः सम्प्रधार्यार्थनिश्चयम् पुरुषार्थम् देशकालार्थसंहितम् कृतार्थार्थविदां कामार्थसहिता हनुमत्यर्थम् ऽर्थसाधने दर्शनार्थं हितार्थम् प्रत्युपकारार्थं नष्टसंदेशकालार्था राघवप्रियकामार्थं राघवार्थे समृद्धार्था पुरुषार्थो उदारार्थम् अर्थस्य ह्यर्थसाधने दृष्टार्थः कार्यसिद्ध्यर्थं रामवृद्ध्यर्थं रामार्थं वानरार्थं रामकार्यार्थसिद्धये रामकार्यार्थं अर्थसिद्ध्यै बुद्ध्वार्थतत्त्वेन साधयार्थम् समवेक्षितार्थः सीतापहरणार्थेन भूताश्चार्था अर्थानर्थान्तरे अर्थश्च राघवस्यार्थसिद्धये राघवार्थं ऽर्थे इन्द्रियाणीन्द्रियार्थैस्तु युक्तगीतार्थभाषिणा सर्वार्थेषु रामार्थे संध्यार्थे अर्थान्तरं प्रातराशार्थम् वधार्थाय अर्थहीनम् जीवितेनार्थो नैवार्थैर् प्रातराशार्थे तस्यार्थे अर्थसिद्धिं चागृहीतार्था पूर्वजस्यानुयात्रार्थे परिज्ञाततत्त्वार्थौ त्वदर्थं विश्वासार्थं मधुरार्थम् रामार्थयुक्तं मदर्थो मदर्थे ममार्थे ममार्थाय अर्थोपहितं सत्त्वसम्पन्नस्तवार्थे प्रतिवेदितार्थः अर्थोपचितेषु ह्यर्थं जानकीरक्षणार्थं निग्रहार्थं अस्मदर्थं निश्चितार्थम् निग्रहार्थम् निश्चितार्थः कार्यार्थम् ऽस्यार्थो दर्शनार्थे रक्षणार्थं धर्मार्थोपहितं दृष्टधर्मार्थस् अर्थानुबन्धि निश्चितार्थस्ततः धर्मार्थविनीतबुद्धिः परावरप्रत्ययनिश्चितार्थः परार्थं प्रीत्यर्थं लुप्तधर्मार्थसंग्रहः दृष्टार्थैः प्राप्तमनोरथार्थस् श्रुतार्थाश्चिन्तयिष्यामो यश्चार्थस्तत्र संभाषणार्थे सीतार्थम् धर्मार्थकामसहितं कार्यार्थं विनिवृत्तार्था माननार्थं अर्थवित् चार्थनिर्वृत्तिं समृद्धार्थाः निश्चितार्था चार्थम् एतदर्थम् कृतार्थान् निश्चितार्थं कृत्वात्मेवार्थदूषणीम् सर्वार्थनाशनी सर्वार्थनाशनः सर्वशास्त्रार्थकोविदः लङ्गनार्थं परमार्थवित् प्रतिपूर्णार्थः समृद्धार्थाम् सर्वाण्येवार्थसिद्धये रक्षार्थं समानार्थैर् ऽर्थं ह्यर्थनिर्णये ऽर्थः कलहार्थे स्वार्थप्रयुक्तास्तु ह्यर्थकृच्छ्रेषु विभीषणपरीक्षार्थम् अर्थानर्थौ अर्थानर्थनिमित्तं अर्थस्यासंभवात् आनृशंस्यार्थम् सत्क्रियार्थं अभिघातार्थम् साह्यार्थं राघवस्यार्थे युद्धार्थम् निवृत्तार्थे परिपूर्णार्थः त्वन्मोक्षार्थं पुष्कलार्थं युद्धार्थे प्रतिघातार्थम् क्रमयोगार्थतत्त्ववित् अकम्पनवधार्थाय परमार्थयुक्तम् कुम्भकर्णविबोधार्थं आख्यातार्थतत्त्वेन अप्यर्थं धर्मार्थकामान् सहार्थतत्त्वज्ञैः शास्त्रार्थान् विपन्नार्थं धर्मार्थकामांस्त्वं धर्मार्थावितरावपि हीनार्थस्तु केवलजीवितार्थं अर्थस्तथा अर्था अर्थेभ्यो यस्यार्थास्तस्य यस्यार्थाः अर्थस्यैते यस्यार्था धर्मकामार्थास्तस्य अधनेनार्थकामेन नार्थः अर्थाद् ऽर्थास्त्वयि पुष्कलार्थम् अर्थसाधकम् हीनार्थो वञ्चनार्थं इन्द्रियार्थेषु हितार्थाय संजीवनार्थं जीवितेनार्थस्त्वयि रणार्थाय इन्द्रार्थम् नैवार्थेन रामस्यैवानुवृत्त्यर्थम् अर्थतश्च अर्थज्ञो प्रव्राजनार्थानि त्वद्विशुद्ध्यर्थं परिपूर्णार्थं अर्थैश्च रत्नार्थैः सुसमृद्धार्थं ब्राह्मणार्थे चरितार्थो अर्थवत् वृत्त्यर्थं एवाभिषेकार्थं प्रतिहारार्थं यानार्थं निवासार्थं दारक्रियार्थं अस्मत्प्रियार्थं हितार्थे आत्मसिद्ध्यर्थं सौभ्रात्रदर्शनार्थं श्रुतार्थेन विचित्रार्थं अमृतार्थं विदितार्थवत् यशोऽर्थकुलनाशनैः सहायार्थं मोक्षणार्थाय विशेषार्थं बल्यर्थं वाशितार्थे रावणोत्सादनार्थानि प्रियकामार्थम् रामस्याभ्यवहारार्थं कृतशास्त्रार्था कीर्त्यर्थं हीनार्थवादिभिः गम्भीरार्थपदं सीतार्थे द्विजार्थं विनाशार्थं ह्यर्थास्तत्र कैटभस्यार्थे न्वर्थः तारणार्थं भोजनार्थम् पावनार्थम् युष्मत्प्रियार्थं पावनार्थं पार्थिवार्थे शोधनार्थं सीताशपथवीक्षार्थं वार्थः
Occurrences (610 verses):
1.1.14 1.1.51 1.2.19 1.2.41 1.4.5 1.4.25 1.5.4 1.6.7 1.7.5 1.7.13 1.8.1 1.8.2 1.9.4 1.10.5 1.10.9 1.11.2 1.11.7 1.11.8 1.11.12 1.12.2 1.13.19 1.14.4 1.14.11 1.15.18 1.15.25 1.17.37 1.18.4 1.18.19 1.20.2 1.24.13 1.24.15 1.25.5 1.28.7 1.33.9 1.34.15 1.34.17 1.35.11 1.36.10 1.36.23 1.39.14 1.40.3 1.43.18 1.47.4 1.47.6 1.48.7 1.54.12 1.54.14 1.56.18 1.59.10 1.59.11 1.60.13 1.61.8 1.65.7 1.69.32 1.70.24 1.71.5 1.71.6 1.72.4 1.72.5 1.72.11 1.72.15 2.1.18 2.1.19 2.1.22 2.2.14 2.2.24 2.2.32 2.4.44 2.6.18 2.7.4 2.7.17 2.7.21 2.8.10 2.8.17 2.8.24 2.9.4 2.9.8 2.9.18 2.9.21 2.9.27 2.9.29 2.9.36 2.10.7 2.12.22 2.13.2 2.14.14 2.15.7 2.16.29 2.16.34 2.16.46 2.16.61 2.18.8 2.19.3 2.19.4 2.19.16 2.20.12 2.20.25 2.20.26 2.25.1 2.29.16 2.30.23 2.32.2 2.33.9 2.34.7 2.34.22 2.34.32 2.37.7 2.37.9 2.40.6 2.41.5 2.41.7 2.41.24 2.42.18 2.43.15 2.45.1 2.45.2 2.45.3 2.45.5 2.46.17 2.46.18 2.46.50 2.46.54 2.47.13 2.48.24 2.53.16 2.55.11 2.57.5 2.57.29 2.62.15 2.67.10 2.69.21 2.71.5 2.77.21 2.78.5 2.79.1 2.80.2 2.80.4 2.81.14 2.82.24 2.82.25 2.84.21 2.85.5 2.85.73 2.88.19 2.91.17 2.94.9 2.94.12 2.94.14 2.94.17 2.94.28 2.94.46 2.94.49 2.94.50 2.94.53 2.94.54 2.94.55 2.94.57 2.95.4 2.95.21 2.98.10 2.98.32 2.98.50 2.98.52 2.100.12 2.101.2 2.101.16 2.101.19 2.108.25 2.109.15 2.110.51 2.111.4 3.2.18 3.2.21 3.3.9 3.5.18 3.5.20 3.8.7 3.8.26 3.10.35 3.11.8 3.11.15 3.15.2 3.15.7 3.15.27 3.16.15 3.16.17 3.17.10 3.19.8 3.19.10 3.20.1 3.20.2 3.20.7 3.21.12 3.21.26 3.23.9 3.23.25 3.24.25 3.25.2 3.29.17 3.29.30 3.29.31 3.31.9 3.32.18 3.32.20 3.33.28 3.33.31 3.33.33 3.35.11 3.38.3 3.39.8 3.40.18 3.40.27 3.41.9 3.41.16 3.41.29 3.41.32 3.44.34 3.45.9 3.45.20 3.45.45 3.47.24 3.48.8 3.49.36 3.50.4 3.52.28 3.54.22 3.57.2 3.57.17 3.58.9 3.58.24 3.64.2 3.65.25 3.66.2 3.66.12 3.69.1 3.69.35 3.70.13 4.4.4 4.5.18 4.6.11 4.7.9 4.8.9 4.11.30 4.12.1 4.12.11 4.17.24 4.17.30 4.18.1 4.18.3 4.18.4 4.18.7 4.18.18 4.19.24 4.22.9 4.22.13 4.22.22 4.23.25 4.24.8 4.24.9 4.26.4 4.26.9 4.28.2 4.28.6 4.28.12 4.28.13 4.29.19 4.29.44 4.30.5 4.30.9 4.30.38 4.31.11 4.34.10 4.34.12 4.34.13 4.34.20 4.36.10 4.37.20 4.37.21 4.39.1 4.39.14 4.40.20 4.40.47 4.41.51 4.42.5 4.42.50 4.43.1 4.43.8 4.46.1 4.48.10 4.51.17 4.52.18 4.52.30 4.53.5 4.53.21 4.55.11 4.57.31 4.58.23 4.61.5 4.63.11 4.64.12 4.64.18 4.64.25 4.64.27 4.64.32 4.66.28 5.1.9 5.1.28 5.1.72 5.1.83 5.1.155 5.1.172 5.1.179 5.1.188 5.2.15 5.2.37 5.2.38 5.2.43 5.2.44 5.3.23 5.7.10 5.7.26 5.9.6 5.10.11 5.11.20 5.11.64 5.12.48 5.13.37 5.14.32 5.20.9 5.20.21 5.20.29 5.21.18 5.24.5 5.24.34 5.24.40 5.25.2 5.25.34 5.28.29 5.28.37 5.31.24 5.33.29 5.33.50 5.33.75 5.34.30 5.35.1 5.35.19 5.35.59 5.35.61 5.36.36 5.36.40 5.36.42 5.36.49 5.37.31 5.37.32 5.38.24 5.39.3 5.39.6 5.40.18 5.40.23 5.41.9 5.44.6 5.46.6 5.46.33 5.46.43 5.46.45 5.46.59 5.48.3 5.48.12 5.48.13 5.49.3 5.49.15 5.49.19 5.50.4 5.50.8 5.50.11 5.51.12 5.51.32 5.53.5 5.53.16 5.53.27 5.53.28 5.54.6 5.56.4 5.56.5 5.56.31 5.56.76 5.56.112 5.56.115 5.56.139 5.57.13 5.57.14 5.58.14 5.58.21 5.59.5 5.59.6 5.61.12 5.61.21 5.61.27 5.62.39 5.63.16 5.65.21 5.66.16 5.66.17 6.2.4 6.2.6 6.2.7 6.2.12 6.2.14 6.2.18 6.3.1 6.4.38 6.4.39 6.4.40 6.5.2 6.6.7 6.6.9 6.6.13 6.7.6 6.9.8 6.9.15 6.10.7 6.11.24 6.11.29 6.11.32 6.11.44 6.11.46 6.12.14 6.13.16 6.15.27 6.18.1 6.18.21 6.19.25 6.19.33 6.20.6 6.22.15 6.24.15 6.25.20 6.25.23 6.26.9 6.28.6 6.28.18 6.28.24 6.28.35 6.30.25 6.31.49 6.32.6 6.32.7 6.38.33 6.39.27 6.43.12 6.44.12 6.45.16 6.47.44 6.48.30 6.48.58 6.48.60 6.49.14 6.50.17 6.51.9 6.51.12 6.51.13 6.51.14 6.51.26 6.51.44 6.52.6 6.52.8 6.52.17 6.57.16 6.58.54 6.59.56 6.61.44 6.67.36 6.68.6 6.69.21 6.70.13 6.70.16 6.70.20 6.70.31 6.70.32 6.70.33 6.70.34 6.70.35 6.70.36 6.70.37 6.70.38 6.70.39 6.70.42 6.71.8 6.73.1 6.75.11 6.75.24 6.77.13 6.78.30 6.80.31 6.81.20 6.82.19 6.82.32 6.82.35 6.86.14 6.88.48 6.88.49 6.89.16 6.89.28 6.92.29 6.93.13 6.97.5 6.98.25 6.99.31 6.100.18 6.101.22 6.102.1 6.102.25 6.103.6 6.103.15 6.103.21 6.105.26 6.106.14 6.107.14 6.107.17 6.107.34 6.108.14 6.110.4 6.110.8 6.110.9 6.111.12 6.111.16 6.112.8 6.112.10 6.113.12 6.113.35 6.114.37 6.115.18 6.116.7 6.116.8 6.116.21 6.116.22 7.1.6 7.3.18 7.3.24 7.4.15 7.4.20 7.6.15 7.6.25 7.9.37 7.11.34 7.12.16 7.13.12 7.16.15 7.17.25 7.17.31 7.19.9 7.20.7 7.20.13 7.23.9 7.23.11 7.25.19 7.25.47 7.26.30 7.27.4 7.27.7 7.27.22 7.27.38 7.28.6 7.30.7 7.30.19 7.30.24 7.31.34 7.32.26 7.32.51 7.35.11 7.36.24 7.38.2 7.38.7 7.39.7 7.41.14 7.43.19 7.44.12 7.45.16 7.45.23 7.49.8 7.49.18 7.50.18 7.51.12 7.52.12 7.55.11 7.56.6 7.61.27 7.62.13 7.66.16 7.68.9 7.68.16 7.69.23 7.73.3 7.73.7 7.76.4 7.76.18 7.77.9 7.79.17 7.79.21 7.81.11 7.81.13 7.86.6 7.87.7 7.89.4 7.90.7 7.94.1 7.95.2 7.95.4 7.96.2 7.96.12