Mahābhārata Reader

एवं दुर्योधने राजन्गर्जमाने मुहुर्मुहुः । युधिष्ठिरस्य संक्रुद्धो वासुदेवोऽब्रवीदिदम् ॥

यदि नाम ह्ययं युद्धे वरयेत्त्वां युधिष्ठिर । अर्जुनं नकुलं वापि सहदेवमथापि वा ॥

किमिदं साहसं राजंस्त्वया व्याहृतमीदृशम् । एकमेव निहत्याजौ भव राजा कुरुष्विति ॥

एतेन हि कृता योग्या वर्षाणीह त्रयोदश । आयसे पुरुषे राजन्भीमसेनजिघांसया ॥

कथं नाम भवेत्कार्यमस्माभिर्भरतर्षभ । साहसं कृतवांस्त्वं तु ह्यनुक्रोशान्नृपोत्तम ॥

नान्यमस्यानुपश्यामि प्रतियोद्धारमाहवे । ऋते वृकोदरात्पार्थात्स च नातिकृतश्रमः ॥

तदिदं द्यूतमारब्धं पुनरेव यथा पुरा । विषमं शकुनेश्चैव तव चैव विशां पते ॥

बली भीमः समर्थश्च कृती राजा सुयोधनः । बलवान्वा कृती वेति कृती राजन्विशिष्यते ॥

सोऽयं राजंस्त्वया शत्रुः समे पथि निवेशितः । न्यस्तश्चात्मा सुविषमे कृच्छ्रमापादिता वयम् ॥

को नु सर्वान्विनिर्जित्य शत्रूनेकेन वैरिणा । पणित्वा चैकपाणेन रोचयेदेवमाहवम् ॥

न हि पश्यामि तं लोके गदाहस्तं नरोत्तमम् । युध्येद्दुर्योधनं संख्ये कृतित्वाद्धि विशेषयेत् ॥

फल्गुनं वा भवन्तं वा माद्रीपुत्रावथापि वा । न समर्थानहं मन्ये गदाहस्तस्य संयुगे ॥

स कथं वदसे शत्रुं युध्यस्व गदयेति ह । एकं च नो निहत्याजौ भव राजेति भारत ॥

वृकोदरं समासाद्य संशयो विजये हि नः । न्यायतो युध्यमानानां कृती ह्येष महाबलः ॥

मधुसूदन मा कार्षीर्विषादं यदुनन्दन । अद्य पारं गमिष्यामि वैरस्य भृशदुर्गमम् ॥

अहं सुयोधनं संख्ये हनिष्यामि न संशयः । विजयो वै ध्रुवं कृष्ण धर्मराजस्य दृश्यते ॥

अध्यर्धेन गुणेनेयं गदा गुरुतरी मम । न तथा धार्तराष्ट्रस्य मा कार्षीर्माधव व्यथाम् ॥

सामरानपि लोकांस्त्रीन्नानाशस्त्रधरान्युधि । योधयेयं रणे हृष्टः किमुताद्य सुयोधनम् ॥

तथा संभाषमाणं तु वासुदेवो वृकोदरम् । हृष्टः संपूजयामास वचनं चेदमब्रवीत् ॥

त्वामाश्रित्य महाबाहो धर्मराजो युधिष्ठिरः । निहतारिः स्वकां दीप्तां श्रियं प्राप्तो न संशयः ॥

त्वया विनिहताः सर्वे धृतराष्ट्रसुता रणे । राजानो राजपुत्राश्च नागाश्च विनिपातिताः ॥

कलिङ्गा मागधाः प्राच्या गान्धाराः कुरवस्तथा । त्वामासाद्य महायुद्धे निहताः पाण्डुनन्दन ॥

हत्वा दुर्योधनं चापि प्रयच्छोर्वीं ससागराम् । धर्मराजाय कौन्तेय यथा विष्णुः शचीपतेः ॥

त्वां च प्राप्य रणे पापो धार्तराष्ट्रो विनङ्क्ष्यति । त्वमस्य सक्थिनी भङ्क्त्वा प्रतिज्ञां पारयिष्यसि ॥

यत्नेन तु सदा पार्थ योद्धव्यो धृतराष्ट्रजः । कृती च बलवांश्चैव युद्धशौण्डश्च नित्यदा ॥

ततस्तु सात्यकी राजन्पूजयामास पाण्डवम् । विविधाभिश्च तां वाग्भिः पूजयामास माधवः ॥

पाञ्चालाः पाण्डवेयाश्च धर्मराजपुरोगमाः । तद्वचो भीमसेनस्य सर्व एवाभ्यपूजयन् ॥

ततो भीमबलो भीमो युधिष्ठिरमथाब्रवीत् । सृञ्जयैः सह तिष्ठन्तं तपन्तमिव भास्करम् ॥

अहमेतेन संगम्य संयुगे योद्धुमुत्सहे । न हि शक्तो रणे जेतुं मामेष पुरुषाधमः ॥

अद्य क्रोधं विमोक्ष्यामि निहितं हृदये भृशम् । सुयोधने धार्तराष्ट्रे खाण्डवेऽग्निमिवार्जुनः ॥

शल्यमद्योद्धरिष्यामि तव पाण्डव हृच्छयम् । निहत्य गदया पापमद्य राजन्सुखी भव ॥

अद्य कीर्तिमयीं मालां प्रतिमोक्ष्ये तवानघ । प्राणाञ्श्रियं च राज्यं च मोक्ष्यतेऽद्य सुयोधनः ॥

राजा च धृतराष्ट्रोऽद्य श्रुत्वा पुत्रं मया हतम् । स्मरिष्यत्यशुभं कर्म यत्तच्छकुनिबुद्धिजम् ॥

इत्युक्त्वा भरतश्रेष्ठो गदामुद्यम्य वीर्यवान् । उदतिष्ठत युद्धाय शक्रो वृत्रमिवाह्वयन् ॥

तमेकाकिनमासाद्य धार्तराष्ट्रं महाबलम् । निर्यूथमिव मातङ्गं समहृष्यन्त पाण्डवाः ॥

तमुद्यतगदं दृष्ट्वा कैलासमिव शृङ्गिणम् । भीमसेनस्तदा राजन्दुर्योधनमथाब्रवीत् ॥

राज्ञापि धृतराष्ट्रेण त्वया चास्मासु यत्कृतम् । स्मर तद्दुष्कृतं कर्म यद्वृत्तं वारणावते ॥

द्रौपदी च परिक्लिष्टा सभामध्ये रजस्वला । द्यूते यद्विजितो राजा शकुनेर्बुद्धिनिश्चयात् ॥

यानि चान्यानि दुष्टात्मन्पापानि कृतवानसि । अनागःसु च पार्थेषु तस्य पश्य महत्फलम् ॥

त्वत्कृते निहतः शेते शरतल्पे महायशाः । गाङ्गेयो भरतश्रेष्ठः सर्वेषां नः पितामहः ॥

हतो द्रोणश्च कर्णश्च हतः शल्यः प्रतापवान् । वैरस्य चादिकर्तासौ शकुनिर्निहतो युधि ॥

भ्रातरस्ते हताः शूराः पुत्राश्च सहसैनिकाः । राजानश्च हताः शूराः समरेष्वनिवर्तिनः ॥

एते चान्ये च निहता बहवः क्षत्रियर्षभाः । प्रातिकामी तथा पापो द्रौपद्याः क्लेशकृद्धतः ॥

अवशिष्टस्त्वमेवैकः कुलघ्नोऽधमपूरुषः । त्वामप्यद्य हनिष्यामि गदया नात्र संशयः ॥

अद्य तेऽहं रणे दर्पं सर्वं नाशयिता नृप । राज्याशां विपुलां राजन्पाण्डवेषु च दुष्कृतम् ॥

किं कत्थितेन बहुधा युध्यस्वाद्य मया सह । अद्य तेऽहं विनेष्यामि युद्धश्रद्धां वृकोदर ॥

किं न पश्यसि मां पाप गदायुद्धे व्यवस्थितम् । हिमवच्छिखराकारां प्रगृह्य महतीं गदाम् ॥

गदिनं कोऽद्य मां पाप जेतुमुत्सहते रिपुः । न्यायतो युध्यमानस्य देवेष्वपि पुरंदरः ॥

मा वृथा गर्ज कौन्तेय शारदाभ्रमिवाजलम् । दर्शयस्व बलं युद्धे यावत्तत्तेऽद्य विद्यते ॥

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पाञ्चालाः सहसृञ्जयाः । सर्वे संपूजयामासुस्तद्वचो विजिगीषवः ॥

तं मत्तमिव मातङ्गं तलशब्देन मानवाः । भूयः संहर्षयामासू राजन्दुर्योधनं नृपम् ॥

बृंहन्ति कुञ्जरास्तत्र हया हेषन्ति चासकृत् । शस्त्राणि संप्रदीप्यन्ते पाण्डवानां जयैषिणाम् ॥