Mahābhārata Reader

प्रीतियुक्तं च हृद्यं च मधुराक्षरमेव च । कालयुक्तं च चित्रं च स्वतया चाभिभाषितम् ॥

धर्मराजस्य तद्वाक्यं निशम्य शिनिपुंगवः । सात्यकिर्भरतश्रेष्ठ प्रत्युवाच युधिष्ठिरम् ॥

श्रुतं ते गदतो वाक्यं सर्वमेतन्मयाच्युत । न्याययुक्तं च चित्रं च फल्गुनार्थे यशस्करम् ॥

एवंविधे तथा काले मादृशं प्रेक्ष्य संमतम् । वक्तुमर्हसि राजेन्द्र यथा पार्थं तथैव माम् ॥

न मे धनंजयस्यार्थे प्राणा रक्ष्याः कथंचन । त्वत्प्रयुक्तः पुनरहं किं न कुर्यां महाहवे ॥

लोकत्रयं योधयेयं सदेवासुरमानुषम् । त्वत्प्रयुक्तो नरेन्द्रेह किमुतैतत्सुदुर्बलम् ॥

सुयोधनबलं त्वद्य योधयिष्ये समन्ततः । विजेष्ये च रणे राजन्सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥

कुशल्यहं कुशलिनं समासाद्य धनंजयम् । हते जयद्रथे राजन्पुनरेष्यामि तेऽन्तिकम् ॥

अवश्यं तु मया सर्वं विज्ञाप्यस्त्वं नराधिप । वासुदेवस्य यद्वाक्यं फल्गुनस्य च धीमतः ॥

दृढं त्वभिपरीतोऽहमर्जुनेन पुनः पुनः । मध्ये सर्वस्य सैन्यस्य वासुदेवस्य शृण्वतः ॥

अद्य माधव राजानमप्रमत्तोऽनुपालय । आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा यावद्धन्मि जयद्रथम् ॥

त्वयि वाहं महाबाहो प्रद्युम्ने वा महारथे । नृपं निक्षिप्य गच्छेयं निरपेक्षो जयद्रथम् ॥

जानीषे हि रणे द्रोणं रभसं श्रेष्ठसंमतम् । प्रतिज्ञा चापि ते नित्यं श्रुता द्रोणस्य माधव ॥

ग्रहणं धर्मराजस्य भारद्वाजोऽनुगृध्यति । शक्तश्चापि रणे द्रोणो निगृहीतुं युधिष्ठिरम् ॥

एवं त्वयि समाधाय धर्मराजं नरोत्तमम् । अहमद्य गमिष्यामि सैन्धवस्य वधाय हि ॥

जयद्रथमहं हत्वा ध्रुवमेष्यामि माधव । धर्मराजं यथा द्रोणो निगृह्णीयाद्रणे बलात् ॥

निगृहीते नरश्रेष्ठे भारद्वाजेन माधव । सैन्धवस्य वधो न स्यान्ममाप्रीतिस्तथा भवेत् ॥

एवं गते नरश्रेष्ठ पाण्डवे सत्यवादिनि । अस्माकं गमनं व्यक्तं वनं प्रति भवेत्पुनः ॥

सोऽयं मम जयो व्यक्तं व्यर्थ एव भविष्यति । यदि द्रोणो रणे क्रुद्धो निगृह्णीयाद्युधिष्ठिरम् ॥

स त्वमद्य महाबाहो प्रियार्थं मम माधव । जयार्थं च यशोर्थं च रक्ष राजानमाहवे ॥

स भवान्मयि निक्षेपो निक्षिप्तः सव्यसाचिना । भारद्वाजाद्भयं नित्यं पश्यमानेन ते प्रभो ॥

तस्यापि च महाबाहो नित्यं पश्यति संयुगे । नान्यं हि प्रतियोद्धारं रौक्मिणेयादृते प्रभो । मां वापि मन्यते युद्धे भारद्वाजस्य धीमतः ॥

सोऽहं संभावनां चैतामाचार्यवचनं च तत् । पृष्ठतो नोत्सहे कर्तुं त्वां वा त्यक्तुं महीपते ॥

आचार्यो लघुहस्तत्वादभेद्यकवचावृतः । उपलभ्य रणे क्रीडेद्यथा शकुनिना शिशुः ॥

यदि कार्ष्णिर्धनुष्पाणिरिह स्यान्मकरध्वजः । तस्मै त्वां विसृजेयं वै स त्वां रक्षेद्यथार्जुनः ॥

कुरु त्वमात्मनो गुप्तिं कस्ते गोप्ता गते मयि । यः प्रतीयाद्रणे द्रोणं यावद्गच्छामि पाण्डवम् ॥

मा च ते भयमद्यास्तु राजन्नर्जुनसंभवम् । न स जातु महाबाहुर्भारमुद्यम्य सीदति ॥

ये च सौवीरका योधास्तथा सैन्धवपौरवाः । उदीच्या दाक्षिणात्याश्च ये चान्येऽपि महारथाः ॥

ये च कर्णमुखा राजन्रथोदाराः प्रकीर्तिताः । एतेऽर्जुनस्य क्रुद्धस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥

उद्युक्ता पृथिवी सर्वा ससुरासुरमानुषा । सराक्षसगणा राजन्सकिंनरमहोरगा ॥

जङ्गमाः स्थावरैः सार्धं नालं पार्थस्य संयुगे । एवं ज्ञात्वा महाराज व्येतु ते भीर्धनंजये ॥

यत्र वीरौ महेष्वासौ कृष्णौ सत्यपराक्रमौ । न तत्र कर्मणो व्यापत्कथंचिदपि विद्यते ॥

दैवं कृतास्त्रतां योगममर्षमपि चाहवे । कृतज्ञतां दयां चैव भ्रातुस्त्वमनुचिन्तय ॥

मयि चाप्यपयाते वै गच्छमानेऽर्जुनं प्रति । द्रोणे चित्रास्त्रतां संख्ये राजंस्त्वमनुचिन्तय ॥

आचार्यो हि भृशं राजन्निग्रहे तव गृध्यति । प्रतिज्ञामात्मनो रक्षन्सत्यां कर्तुं च भारत ॥

कुरुष्वाद्यात्मनो गुप्तिं कस्ते गोप्ता गते मयि । यस्याहं प्रत्ययात्पार्थ गच्छेयं फल्गुनं प्रति ॥

न ह्यहं त्वा महाराज अनिक्षिप्य महाहवे । क्वचिद्यास्यामि कौरव्य सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥

एतद्विचार्य बहुशो बुद्ध्या बुद्धिमतां वर । दृष्ट्वा श्रेयः परं बुद्ध्या ततो राजन्प्रशाधि माम् ॥

एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि माधव । न तु मे शुध्यते भावः श्वेताश्वं प्रति मारिष ॥

करिष्ये परमं यत्नमात्मनो रक्षणं प्रति । गच्छ त्वं समनुज्ञातो यत्र यातो धनंजयः ॥

आत्मसंरक्षणं संख्ये गमनं चार्जुनं प्रति । विचार्यैतद्द्वयं बुद्ध्या गमनं तत्र रोचये ॥

स त्वमातिष्ठ यानाय यत्र यातो धनंजयः । ममापि रक्षणं भीमः करिष्यति महाबलः ॥

पार्षतश्च ससोदर्यः पार्थिवाश्च महाबलाः । द्रौपदेयाश्च मां तात रक्षिष्यन्ति न संशयः ॥

केकया भ्रातरः पञ्च राक्षसश्च घटोत्कचः । विराटो द्रुपदश्चैव शिखण्डी च महारथः ॥

धृष्टकेतुश्च बलवान्कुन्तिभोजश्च मारिष । नकुलः सहदेवश्च पाञ्चालाः सृञ्जयास्तथा । एते समाहितास्तात रक्षिष्यन्ति न संशयः ॥

न द्रोणः सह सैन्येन कृतवर्मा च संयुगे । समासादयितुं शक्तो न च मां धर्षयिष्यति ॥

धृष्टद्युम्नश्च समरे द्रोणं क्रुद्धं परंतपः । वारयिष्यति विक्रम्य वेलेव मकरालयम् ॥

यत्र स्थास्यति संग्रामे पार्षतः परवीरहा । न द्रोणसैन्यं बलवत्क्रामेत्तत्र कथंचन ॥

एष द्रोणविनाशाय समुत्पन्नो हुताशनात् । कवची स शरी खड्गी धन्वी च वरभूषणः ॥

विश्रब्धो गच्छ शैनेय मा कार्षीर्मयि संभ्रमम् । धृष्टद्युम्नो रणे क्रुद्धो द्रोणमावारयिष्यति ॥