Mahābhārata Reader

तमुत्तीर्णं रथानीकात्तमसो भास्करं यथा । दिधारयिषुराचार्यः शरवर्षैरवाकिरत् ॥

पिबन्निव शरौघांस्तान्द्रोणचापवरातिगान् । सोऽभ्यवर्तत सोदर्यान्मायया मोहयन्बलम् ॥

तं मृधे वेगमास्थाय परं परमधन्विनः । चोदितास्तव पुत्रैश्च सर्वतः पर्यवारयन् ॥

स तथा संवृतो भीमः प्रहसन्निव भारत । उदयच्छद्गदां तेभ्यो घोरां तां सिंहवन्नदन् । अवासृजच्च वेगेन तेषु तान्प्रमथद्बली ॥

सेन्द्राशनिरिवेन्द्रेण प्रविद्धा संहतात्मना । घोषेण महता राजन्पूरयित्वेव मेदिनीम् । ज्वलन्ती तेजसा भीमा त्रासयामास ते सुतान् ॥

तां पतन्तीं महावेगां दृष्ट्वा तेजोभिसंवृताम् । प्राद्रवंस्तावकाः सर्वे नदन्तो भैरवान्रवान् ॥

तं च शब्दमसंसह्यं तस्याः संलक्ष्य मारिष । प्रापतन्मनुजास्तत्र रथेभ्यो रथिनस्तदा ॥

स तान्विद्राव्य कौन्तेयः संख्येऽमित्रान्दुरासदः । सुपर्ण इव वेगेन पक्षिराडत्यगाच्चमूम् ॥

तथा तं विप्रकुर्वाणं रथयूथपयूथपम् । भारद्वाजो महाराज भीमसेनं समभ्ययात् ॥

द्रोणस्तु समरे भीमं वारयित्वा शरोर्मिभिः । अकरोत्सहसा नादं पाण्डूनां भयमादधत् ॥

तद्युद्धमासीत्सुमहद्घोरं देवासुरोपमम् । द्रोणस्य च महाराज भीमस्य च महात्मनः ॥

यदा तु विशिखैस्तीक्ष्णैर्द्रोणचापविनिःसृतैः । वध्यन्ते समरे वीराः शतशोऽथ सहस्रशः ॥

ततो रथादवप्लुत्य वेगमास्थाय पाण्डवः । निमील्य नयने राजन्पदातिर्द्रोणमभ्ययात् ॥

यथा हि गोवृषो वर्षं प्रतिगृह्णाति लीलया । तथा भीमो नरव्याघ्रः शरवर्षं समग्रहीत् ॥

स वध्यमानः समरे रथं द्रोणस्य मारिष । ईषायां पाणिना गृह्य प्रचिक्षेप महाबलः ॥

द्रोणस्तु सत्वरो राजन्क्षिप्तो भीमेन संयुगे । रथमन्यं समास्थाय व्यूहद्वारमुपाययौ ॥

तस्मिन्क्षणे तस्य यन्ता तूर्णमश्वानचोदयत् । भीमसेनस्य कौरव्य तदद्भुतमिवाभवत् ॥

ततः स्वरथमास्थाय भीमसेनो महाबलः । अभ्यवर्तत वेगेन तव पुत्रस्य वाहिनीम् ॥

स मृद्नन्क्षत्रियानाजौ वातो वृक्षानिवोद्धतः । अगच्छद्दारयन्सेनां सिन्धुवेगो नगानिव ॥

भोजानीकं समासाद्य हार्दिक्येनाभिरक्षितम् । प्रमथ्य बहुधा राजन्भीमसेनः समभ्ययात् ॥

संत्रासयन्ननीकानि तलशब्देन मारिष । अजयत्सर्वसैन्यानि शार्दूल इव गोवृषान् ॥

भोजानीकमतिक्रम्य काम्बोजानां च वाहिनीम् । तथा म्लेच्छगणांश्चान्यान्बहून्युद्धविशारदान् ॥

सात्यकिं चापि संप्रेक्ष्य युध्यमानं नरर्षभम् । रथेन यत्तः कौन्तेयो वेगेन प्रययौ तदा ॥

भीमसेनो महाराज द्रष्टुकामो धनंजयम् । अतीत्य समरे योधांस्तावकान्पाण्डुनन्दनः ॥

सोऽपश्यदर्जुनं तत्र युध्यमानं नरर्षभम् । सैन्धवस्य वधार्थं हि पराक्रान्तं पराक्रमी ॥

अर्जुनं तत्र दृष्ट्वाथ चुक्रोश महतो रवान् । तं तु तस्य महानादं पार्थः शुश्राव नर्दतः ॥

ततः पार्थो महानादं मुञ्चन्वै माधवश्च ह । अभ्ययातां महाराज नर्दन्तौ गोवृषाविव ॥

वासुदेवार्जुनौ श्रुत्वा निनादं तस्य शुष्मिणः । पुनः पुनः प्रणदतां दिदृक्षन्तौ वृकोदरम् ॥

भीमसेनरवं श्रुत्वा फल्गुनस्य च धन्विनः । अप्रीयत महाराज धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥

विशोकश्चाभवद्राजा श्रुत्वा तं निनदं महत् । धनंजयस्य च रणे जयमाशास्तवान्विभुः ॥

तथा तु नर्दमाने वै भीमसेने रणोत्कटे । स्मितं कृत्वा महाबाहुर्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥

हृद्गतं मनसा प्राह ध्यात्वा धर्मभृतां वरः । दत्ता भीम त्वया संवित्कृतं गुरुवचस्तथा ॥

न हि तेषां जयो युद्धे येषां द्वेष्टासि पाण्डव । दिष्ट्या जीवति संग्रामे सव्यसाची धनंजयः ॥

दिष्ट्या च कुशली वीरः सात्यकिः सत्यविक्रमः । दिष्ट्या शृणोमि गर्जन्तौ वासुदेवधनंजयौ ॥

येन शक्रं रणे जित्वा तर्पितो हव्यवाहनः । स हन्ता द्विषतां संख्ये दिष्ट्या जीवति फल्गुनः ॥

यस्य बाहुबलं सर्वे वयमाश्रित्य जीविताः । स हन्ता रिपुसैन्यानां दिष्ट्या जीवति फल्गुनः ॥

निवातकवचा येन देवैरपि सुदुर्जयाः । निर्जिता रथिनैकेन दिष्ट्या पार्थः स जीवति ॥

कौरवान्सहितान्सर्वान्गोग्रहार्थे समागतान् । योऽजयन्मत्स्यनगरे दिष्ट्या पार्थः स जीवति ॥

कालकेयसहस्राणि चतुर्दश महारणे । योऽवधीद्भुजवीर्येण दिष्ट्या पार्थः स जीवति ॥

गन्धर्वराजं बलिनं दुर्योधनकृतेन वै । जितवान्योऽस्त्रवीर्येण दिष्ट्या पार्थः स जीवति ॥

किरीटमाली बलवाञ्श्वेताश्वः कृष्णसारथिः । मम प्रियश्च सततं दिष्ट्या जीवति फल्गुनः ॥

पुत्रशोकाभिसंतप्तश्चिकीर्षुः कर्म दुष्करम् । जयद्रथवधान्वेषी प्रतिज्ञां कृतवान्हि यः । कच्चित्स सैन्धवं संख्ये हनिष्यति धनंजयः ॥

कच्चित्तीर्णप्रतिज्ञं हि वासुदेवेन रक्षितम् । अनस्तमित आदित्ये समेष्याम्यहमर्जुनम् ॥

कच्चित्सैन्धवको राजा दुर्योधनहिते रतः । नन्दयिष्यत्यमित्राणि फल्गुनेन निपातितः ॥

कच्चिद्दुर्योधनो राजा फल्गुनेन निपातितम् । दृष्ट्वा सैन्धवकं संख्ये शममस्मासु धास्यति ॥

दृष्ट्वा विनिहतान्भ्रातॄन्भीमसेनेन संयुगे । कच्चिद्दुर्योधनो मन्दः शममस्मासु धास्यति ॥

दृष्ट्वा चान्यान्बहून्योधान्पातितान्धरणीतले । कच्चिद्दुर्योधनो मन्दः पश्चात्तापं करिष्यति ॥

कच्चिद्भीष्मेण नो वैरमेकेनैव प्रशाम्यति । शेषस्य रक्षणार्थं च संधास्यति सुयोधनः ॥

एवं बहुविधं तस्य चिन्तयानस्य पार्थिव । कृपयाभिपरीतस्य घोरं युद्धमवर्तत ॥