Mahābhārata Reader

शल्यः श्रुत्वा तु दूतानां सैन्येन महता वृतः । अभ्ययात्पाण्डवान्राजन्सह पुत्रैर्महारथैः ॥

तस्य सेनानिवेशोऽभूदध्यर्धमिव योजनम् । तथा हि बहुलां सेनां स बिभर्ति नरर्षभः ॥

विचित्रकवचाः शूरा विचित्रध्वजकार्मुकाः । विचित्राभरणाः सर्वे विचित्ररथवाहनाः ॥

स्वदेशवेषाभरणा वीराः शतसहस्रशः । तस्य सेनाप्रणेतारो बभूवुः क्षत्रियर्षभाः ॥

व्यथयन्निव भूतानि कम्पयन्निव मेदिनीम् । शनैर्विश्रामयन्सेनां स ययौ येन पाण्डवः ॥

ततो दुर्योधनः श्रुत्वा महासेनं महारथम् । उपायान्तमभिद्रुत्य स्वयमानर्च भारत ॥

कारयामास पूजार्थं तस्य दुर्योधनः सभाः । रमणीयेषु देशेषु रत्नचित्राः स्वलंकृताः ॥

स ताः सभाः समासाद्य पूज्यमानो यथामरः । दुर्योधनस्य सचिवैर्देशे देशे यथार्हतः । आजगाम सभामन्यां देवावसथवर्चसम् ॥

स तत्र विषयैर्युक्तः कल्याणैरतिमानुषैः । मेनेऽभ्यधिकमात्मानमवमेने पुरंदरम् ॥

पप्रच्छ स ततः प्रेष्यान्प्रहृष्टः क्षत्रियर्षभः । युधिष्ठिरस्य पुरुषाः के नु चक्रुः सभा इमाः । आनीयन्तां सभाकाराः प्रदेयार्हा हि मे मताः ॥

गूढो दुर्योधनस्तत्र दर्शयामास मातुलम् । तं दृष्ट्वा मद्रराजस्तु ज्ञात्वा यत्नं च तस्य तम् । परिष्वज्याब्रवीत्प्रीत इष्टोऽर्थो गृह्यतामिति ॥

सत्यवाग्भव कल्याण वरो वै मम दीयताम् । सर्वसेनाप्रणेता मे भवान्भवितुमर्हति ॥

कृतमित्यब्रवीच्छल्यः किमन्यत्क्रियतामिति । कृतमित्येव गान्धारिः प्रत्युवाच पुनः पुनः ॥

स तथा शल्यमामन्त्र्य पुनरायात्स्वकं पुरम् । शल्यो जगाम कौन्तेयानाख्यातुं कर्म तस्य तत् ॥

उपप्लव्यं स गत्वा तु स्कन्धावारं प्रविश्य च । पाण्डवानथ तान्सर्वाञ्शल्यस्तत्र ददर्श ह ॥

समेत्य तु महाबाहुः शल्यः पाण्डुसुतैस्तदा । पाद्यमर्घ्यं च गां चैव प्रत्यगृह्णाद्यथाविधि ॥

ततः कुशलपूर्वं स मद्रराजोऽरिसूदनः । प्रीत्या परमया युक्तः समाश्लिष्य युधिष्ठिरम् ॥

तथा भीमार्जुनौ हृष्टौ स्वस्रीयौ च यमावुभौ । आसने चोपविष्टस्तु शल्यः पार्थमुवाच ह ॥

कुशलं राजशार्दूल कच्चित्ते कुरुनन्दन । अरण्यवासाद्दिष्ट्यासि विमुक्तो जयतां वर ॥

सुदुष्करं कृतं राजन्निर्जने वसता वने । भ्रातृभिः सह राजेन्द्र कृष्णया चानया सह ॥

अज्ञातवासं घोरं च वसता दुष्करं कृतम् । दुःखमेव कुतः सौख्यं राज्यभ्रष्टस्य भारत ॥

दुःखस्यैतस्य महतो धार्तराष्ट्रकृतस्य वै । अवाप्स्यसि सुखं राजन्हत्वा शत्रून्परंतप ॥

विदितं ते महाराज लोकतत्त्वं नराधिप । तस्माल्लोभकृतं किंचित्तव तात न विद्यते ॥

ततोऽस्याकथयद्राजा दुर्योधनसमागमम् । तच्च शुश्रूषितं सर्वं वरदानं च भारत ॥

सुकृतं ते कृतं राजन्प्रहृष्टेनान्तरात्मना । दुर्योधनस्य यद्वीर त्वया वाचा प्रतिश्रुतम् । एकं त्विच्छामि भद्रं ते क्रियमाणं महीपते ॥

भवानिह महाराज वासुदेवसमो युधि । कर्णार्जुनाभ्यां संप्राप्ते द्वैरथे राजसत्तम । कर्णस्य भवता कार्यं सारथ्यं नात्र संशयः ॥

तत्र पाल्योऽर्जुनो राजन्यदि मत्प्रियमिच्छसि । तेजोवधश्च ते कार्यः सौतेरस्मज्जयावहः । अकर्तव्यमपि ह्येतत्कर्तुमर्हसि मातुल ॥

शृणु पाण्डव भद्रं ते यद्ब्रवीषि दुरात्मनः । तेजोवधनिमित्तं मां सूतपुत्रस्य संयुगे ॥

अहं तस्य भविष्यामि संग्रामे सारथिर्ध्रुवम् । वासुदेवेन हि समं नित्यं मां स हि मन्यते ॥

तस्याहं कुरुशार्दूल प्रतीपमहितं वचः । ध्रुवं संकथयिष्यामि योद्धुकामस्य संयुगे ॥

यथा स हृतदर्पश्च हृततेजाश्च पाण्डव । भविष्यति सुखं हन्तुं सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥

एवमेतत्करिष्यामि यथा तात त्वमात्थ माम् । यच्चान्यदपि शक्ष्यामि तत्करिष्यामि ते प्रियम् ॥

यच्च दुःखं त्वया प्राप्तं द्यूते वै कृष्णया सह । परुषाणि च वाक्यानि सूतपुत्रकृतानि वै ॥

जटासुरात्परिक्लेशः कीचकाच्च महाद्युते । द्रौपद्याधिगतं सर्वं दमयन्त्या यथाशुभम् ॥

सर्वं दुःखमिदं वीर सुखोदर्कं भविष्यति । नात्र मन्युस्त्वया कार्यो विधिर्हि बलवत्तरः ॥

दुःखानि हि महात्मानः प्राप्नुवन्ति युधिष्ठिर । देवैरपि हि दुःखानि प्राप्तानि जगतीपते ॥

इन्द्रेण श्रूयते राजन्सभार्येण महात्मना । अनुभूतं महद्दुःखं देवराजेन भारत ॥