Mahābhārata Reader

तमहं स्मयन्निव रणे प्रत्यभाषं व्यवस्थितम् । भूमिष्ठं नोत्सहे योद्धुं भवन्तं रथमास्थितः ॥

आरोह स्यन्दनं वीर कवचं च महाभुज । बधान समरे राम यदि योद्धुं मयेच्छसि ॥

ततो मामब्रवीद्रामः स्मयमानो रणाजिरे । रथो मे मेदिनी भीष्म वाहा वेदाः सदश्ववत् ॥

सूतो मे मातरिश्वा वै कवचं वेदमातरः । सुसंवीतो रणे ताभिर्योत्स्येऽहं कुरुनन्दन ॥

एवं ब्रुवाणो गान्धारे रामो मां सत्यविक्रमः । शरव्रातेन महता सर्वतः पर्यवारयत् ॥

ततोऽपश्यं जामदग्न्यं रथे दिव्ये व्यवस्थितम् । सर्वायुधधरे श्रीमत्यद्भुतोपमदर्शने ॥

मनसा विहिते पुण्ये विस्तीर्णे नगरोपमे । दिव्याश्वयुजि संनद्धे काञ्चनेन विभूषिते ॥

ध्वजेन च महाबाहो सोमालंकृतलक्ष्मणा । धनुर्धरो बद्धतूणो बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ॥

सारथ्यं कृतवांस्तत्र युयुत्सोरकृतव्रणः । सखा वेदविदत्यन्तं दयितो भार्गवस्य ह ॥

आह्वयानः स मां युद्धे मनो हर्षयतीव मे । पुनः पुनरभिक्रोशन्नभियाहीति भार्गवः ॥

तमादित्यमिवोद्यन्तमनाधृष्यं महाबलम् । क्षत्रियान्तकरं राममेकमेकः समासदम् ॥

ततोऽहं बाणपातेषु त्रिषु वाहान्निगृह्य वै । अवतीर्य धनुर्न्यस्य पदातिरृषिसत्तमम् ॥

अभ्यगच्छं तदा राममर्चिष्यन्द्विजसत्तमम् । अभिवाद्य चैनं विधिवदब्रुवं वाक्यमुत्तमम् ॥

योत्स्ये त्वया रणे राम विशिष्टेनाधिकेन च । गुरुणा धर्मशीलेन जयमाशास्स्व मे विभो ॥

एवमेतत्कुरुश्रेष्ठ कर्तव्यं भूतिमिच्छता । धर्मो ह्येष महाबाहो विशिष्टैः सह युध्यताम् ॥

शपेयं त्वां न चेदेवमागच्छेथा विशां पते । युध्यस्व त्वं रणे यत्तो धैर्यमालम्ब्य कौरव ॥

न तु ते जयमाशासे त्वां हि जेतुमहं स्थितः । गच्छ युध्यस्व धर्मेण प्रीतोऽस्मि चरितेन ते ॥

ततोऽहं तं नमस्कृत्य रथमारुह्य सत्वरः । प्राध्मापयं रणे शङ्खं पुनर्हेमविभूषितम् ॥

ततो युद्धं समभवन्मम तस्य च भारत । दिवसान्सुबहून्राजन्परस्परजिगीषया ॥

स मे तस्मिन्रणे पूर्वं प्राहरत्कङ्कपत्रिभिः । षष्ट्या शतैश्च नवभिः शराणामग्निवर्चसाम् ॥

चत्वारस्तेन मे वाहाः सूतश्चैव विशां पते । प्रतिरुद्धास्तथैवाहं समरे दंशितः स्थितः ॥

नमस्कृत्य च देवेभ्यो ब्राह्मणेभ्यश्च भारत । तमहं स्मयन्निव रणे प्रत्यभाषं व्यवस्थितम् ॥

आचार्यता मानिता मे निर्मर्यादे ह्यपि त्वयि । भूयस्तु शृणु मे ब्रह्मन्संपदं धर्मसंग्रहे ॥

ये ते वेदाः शरीरस्था ब्राह्मण्यं यच्च ते महत् । तपश्च सुमहत्तप्तं न तेभ्यः प्रहराम्यहम् ॥

प्रहरे क्षत्रधर्मस्य यं त्वं राम समास्थितः । ब्राह्मणः क्षत्रियत्वं हि याति शस्त्रसमुद्यमात् ॥

पश्य मे धनुषो वीर्यं पश्य बाह्वोर्बलं च मे । एष ते कार्मुकं वीर द्विधा कुर्मि ससायकम् ॥

तस्याहं निशितं भल्लं प्राहिण्वं भरतर्षभ । तेनास्य धनुषः कोटिश्छिन्ना भूमिमथागमत् ॥

नव चापि पृषत्कानां शतानि नतपर्वणाम् । प्राहिण्वं कङ्कपत्राणां जामदग्न्यरथं प्रति ॥

काये विषक्तास्तु तदा वायुनाभिसमीरिताः । चेलुः क्षरन्तो रुधिरं नागा इव च ते शराः ॥

क्षतजोक्षितसर्वाङ्गः क्षरन्स रुधिरं व्रणैः । बभौ रामस्तदा राजन्मेरुर्धातूनिवोत्सृजन् ॥

हेमन्तान्तेऽशोक इव रक्तस्तबकमण्डितः । बभौ रामस्तदा राजन्क्वचित्किंशुकसंनिभः ॥

ततोऽन्यद्धनुरादाय रामः क्रोधसमन्वितः । हेमपुङ्खान्सुनिशिताञ्शरांस्तान्हि ववर्ष सः ॥

ते समासाद्य मां रौद्रा बहुधा मर्मभेदिनः । अकम्पयन्महावेगाः सर्पानलविषोपमाः ॥

ततोऽहं समवष्टभ्य पुनरात्मानमाहवे । शतसंख्यैः शरैः क्रुद्धस्तदा राममवाकिरम् ॥

स तैरग्न्यर्कसंकाशैः शरैराशीविषोपमैः । शितैरभ्यर्दितो रामो मन्दचेता इवाभवत् ॥

ततोऽहं कृपयाविष्टो विनिन्द्यात्मानमात्मना । धिग्धिगित्यब्रुवं युद्धं क्षत्रं च भरतर्षभ ॥

असकृच्चाब्रुवं राजञ्शोकवेगपरिप्लुतः । अहो बत कृतं पापं मयेदं क्षत्रकर्मणा ॥

गुरुर्द्विजातिर्धर्मात्मा यदेवं पीडितः शरैः । ततो न प्राहरं भूयो जामदग्न्याय भारत ॥

अथावताप्य पृथिवीं पूषा दिवससंक्षये । जगामास्तं सहस्रांशुस्ततो युद्धमुपारमत् ॥