Mahābhārata Reader

अशोच्यं नु कुतस्तस्या यस्या भर्ता युधिष्ठिरः । जानन्सर्वाणि दुःखानि किं मां त्वं परिपृच्छसि ॥

यन्मां दासीप्रवादेन प्रातिकामी तदानयत् । सभायां पार्षदो मध्ये तन्मां दहति भारत ॥

पार्थिवस्य सुता नाम का नु जीवेत मादृशी । अनुभूय भृशं दुःखमन्यत्र द्रौपदीं प्रभो ॥

वनवासगतायाश्च सैन्धवेन दुरात्मना । परामर्शं द्वितीयं च सोढुमुत्सहते नु का ॥

मत्स्यराज्ञः समक्षं च तस्य धूर्तस्य पश्यतः । कीचकेन पदा स्पृष्टा का नु जीवेत मादृशी ॥

एवं बहुविधैः क्लेशैः क्लिश्यमानां च भारत । न मां जानासि कौन्तेय किं फलं जीवितेन मे ॥

योऽयं राज्ञो विराटस्य कीचको नाम भारत । सेनानीः पुरुषव्याघ्र स्यालः परमदुर्मतिः ॥

स मां सैरन्ध्रिवेषेण वसन्तीं राजवेश्मनि । नित्यमेवाह दुष्टात्मा भार्या मम भवेति वै ॥

तेनोपमन्त्र्यमाणाया वधार्हेण सपत्नहन् । कालेनेव फलं पक्वं हृदयं मे विदीर्यते ॥

भ्रातरं च विगर्हस्व ज्येष्ठं दुर्द्यूतदेविनम् । यस्यास्मि कर्मणा प्राप्ता दुःखमेतदनन्तकम् ॥

को हि राज्यं परित्यज्य सर्वस्वं चात्मना सह । प्रव्रज्यायैव दीव्येत विना दुर्द्यूतदेविनम् ॥

यदि निष्कसहस्रेण यच्चान्यत्सारवद्धनम् । सायंप्रातरदेविष्यदपि संवत्सरान्बहून् ॥

रुक्मं हिरण्यं वासांसि यानं युग्यमजाविकम् । अश्वाश्वतरसंघांश्च न जातु क्षयमावहेत् ॥

सोऽयं द्यूतप्रवादेन श्रिया प्रत्यवरोपितः । तूष्णीमास्ते यथा मूढः स्वानि कर्माणि चिन्तयन् ॥

दश नागसहस्राणि पद्मिनां हेममालिनाम् । यं यान्तमनुयान्तीह सोऽयं द्यूतेन जीवति ॥

तथा शतसहस्राणि नृणाममिततेजसाम् । उपासते महाराजमिन्द्रप्रस्थे युधिष्ठिरम् ॥

शतं दासीसहस्राणि यस्य नित्यं महानसे । पात्रीहस्तं दिवारात्रमतिथीन्भोजयन्त्युत ॥

एष निष्कसहस्राणि प्रदाय ददतां वरः । द्यूतजेन ह्यनर्थेन महता समुपावृतः ॥

एनं हि स्वरसंपन्ना बहवः सूतमागधाः । सायंप्रातरुपातिष्ठन्सुमृष्टमणिकुण्डलाः ॥

सहस्रमृषयो यस्य नित्यमासन्सभासदः । तपःश्रुतोपसंपन्नाः सर्वकामैरुपस्थिताः ॥

अन्धान्वृद्धांस्तथानाथान्सर्वान्राष्ट्रेषु दुर्गतान् । बिभर्त्यविमना नित्यमानृशंस्याद्युधिष्ठिरः ॥

स एष निरयं प्राप्तो मत्स्यस्य परिचारकः । सभायां देविता राज्ञः कङ्को ब्रूते युधिष्ठिरः ॥

इन्द्रप्रस्थे निवसतः समये यस्य पार्थिवाः । आसन्बलिभृतः सर्वे सोऽद्यान्यैर्भृतिमिच्छति ॥

पार्थिवाः पृथिवीपाला यस्यासन्वशवर्तिनः । स वशे विवशो राजा परेषामद्य वर्तते ॥

प्रताप्य पृथिवीं सर्वां रश्मिवानिव तेजसा । सोऽयं राज्ञो विराटस्य सभास्तारो युधिष्ठिरः ॥

यमुपासन्त राजानः सभायामृषिभिः सह । तमुपासीनमद्यान्यं पश्य पाण्डव पाण्डवम् ॥

अतदर्हं महाप्राज्ञं जीवितार्थेऽभिसंश्रितम् । दृष्ट्वा कस्य न दुःखं स्याद्धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ॥

उपास्ते स्म सभायां यं कृत्स्ना वीर वसुंधरा । तमुपासीनमद्यान्यं पश्य भारत भारतम् ॥

एवं बहुविधैर्दुःखैः पीड्यमानामनाथवत् । शोकसागरमध्यस्थां किं मां भीम न पश्यसि ॥