Mahābhārata Reader

श्रुत्वा बहुविधैः शब्दैर्नाद्यमाना गिरेर्गुहाः । अजातशत्रुः कौन्तेयो माद्रीपुत्रावुभावपि ॥

धौम्यः कृष्णा च विप्राश्च सर्वे च सुहृदस्तथा । भीमसेनमपश्यन्तः सर्वे विमनसोऽभवन् ॥

द्रौपदीमार्ष्टिषेणाय प्रदाय तु महारथाः । सहिताः सायुधाः शूराः शैलमारुरुहुस्तदा ॥

ततः संप्राप्य शैलाग्रं वीक्षमाणा महारथाः । ददृशुस्ते महेष्वासा भीमसेनमरिंदमम् ॥

स्फुरतश्च महाकायान्गतसत्त्वांश्च राक्षसान् । महाबलान्महाघोरान्भीमसेनेन पातितान् ॥

शुशुभे स महाबाहुर्गदाखड्गधनुर्धरः । निहत्य समरे सर्वान्दानवान्मघवानिव ॥

ततस्ते समतिक्रम्य परिष्वज्य वृकोदरम् । तत्रोपविविशुः पार्थाः प्राप्ता गतिमनुत्तमाम् ॥

तैश्चतुर्भिर्महेष्वासैर्गिरिशृङ्गमशोभत । लोकपालैर्महाभागैर्दिवं देववरैरिव ॥

कुबेरसदनं दृष्ट्वा राक्षसांश्च निपातितान् । भ्राता भ्रातरमासीनमभ्यभाषत पाण्डवम् ॥

साहसाद्यदि वा मोहाद्भीम पापमिदं कृतम् । नैतत्ते सदृशं वीर मुनेरिव मृषावचः ॥

राजद्विष्टं न कर्तव्यमिति धर्मविदो विदुः । त्रिदशानामिदं द्विष्टं भीमसेन त्वया कृतम् ॥

अर्थधर्मावनादृत्य यः पापे कुरुते मनः । कर्मणां पार्थ पापानां स फलं विन्दते ध्रुवम् । पुनरेवं न कर्तव्यं मम चेदिच्छसि प्रियम् ॥

एवमुक्त्वा स धर्मात्मा भ्राता भ्रातरमच्युतम् । अर्थतत्त्वविभागज्ञः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । विरराम महातेजास्तमेवार्थं विचिन्तयन् ॥

ततस्तु हतशिष्टा ये भीमसेनेन राक्षसाः । सहिताः प्रत्यपद्यन्त कुबेरसदनं प्रति ॥

ते जवेन महावेगाः प्राप्य वैश्रवणालयम् । भीममार्तस्वरं चक्रुर्भीमसेनभयार्दिताः ॥

न्यस्तशस्त्रायुधाः श्रान्ताः शोणिताक्तपरिच्छदाः । प्रकीर्णमूर्धजा राजन्यक्षाधिपतिमब्रुवन् ॥

गदापरिघनिस्त्रिंशतोमरप्रासयोधिनः । राक्षसा निहताः सर्वे तव देव पुरःसराः ॥

प्रमृद्य तरसा शैलं मानुषेण धनेश्वर । एकेन सहिताः संख्ये हताः क्रोधवशा गणाः ॥

प्रवरा रक्षसेन्द्राणां यक्षाणां च धनाधिप । शेरते निहता देव गतसत्त्वाः परासवः ॥

लब्धः शैलो वयं मुक्ता मणिमांस्ते सखा हतः । मानुषेण कृतं कर्म विधत्स्व यदनन्तरम् ॥

स तच्छ्रुत्वा तु संक्रुद्धः सर्वयक्षगणाधिपः । कोपसंरक्तनयनः कथमित्यब्रवीद्वचः ॥

द्वितीयमपराध्यन्तं भीमं श्रुत्वा धनेश्वरः । चुक्रोध यक्षाधिपतिर्युज्यतामिति चाब्रवीत् ॥

अथाभ्रघनसंकाशं गिरिकूटमिवोच्छ्रितम् । हयैः संयोजयामासुर्गान्धर्वैरुत्तमं रथम् ॥

तस्य सर्वगुणोपेता विमलाक्षा हयोत्तमाः । तेजोबलजवोपेता नानारत्नविभूषिताः ॥

शोभमाना रथे युक्तास्तरिष्यन्त इवाशुगाः । हर्षयामासुरन्योन्यमिङ्गितैर्विजयावहैः ॥

स तमास्थाय भगवान्राजराजो महारथम् । प्रययौ देवगन्धर्वैः स्तूयमानो महाद्युतिः ॥

तं प्रयान्तं महात्मानं सर्वयक्षधनाधिपम् । रक्ताक्षा हेमसंकाशा महाकाया महाबलाः ॥

सायुधा बद्धनिस्त्रिंशा यक्षा दशशतायुताः । जवेन महता वीराः परिवार्योपतस्थिरे ॥

तं महान्तमुपायान्तं धनेश्वरमुपान्तिके । ददृशुर्हृष्टरोमाणः पाण्डवाः प्रियदर्शनम् ॥

कुबेरस्तु महासत्त्वान्पाण्डोः पुत्रान्महारथान् । आत्तकार्मुकनिस्त्रिंशान्दृष्ट्वा प्रीतोऽभवत्तदा ॥

ते पक्षिण इवोत्पत्य गिरेः शृङ्गं महाजवाः । तस्थुस्तेषां समभ्याशे धनेश्वरपुरःसराः ॥

ततस्तं हृष्टमनसं पाण्डवान्प्रति भारत । समीक्ष्य यक्षगन्धर्वा निर्विकारा व्यवस्थिताः ॥

पाण्डवाश्च महात्मानः प्रणम्य धनदं प्रभुम् । नकुलः सहदेवश्च धर्मपुत्रश्च धर्मवित् ॥

अपराद्धमिवात्मानं मन्यमाना महारथाः । तस्थुः प्राञ्जलयः सर्वे परिवार्य धनेश्वरम् ॥

शय्यासनवरं श्रीमत्पुष्पकं विश्वकर्मणा । विहितं चित्रपर्यन्तमातिष्ठत धनाधिपः ॥

तमासीनं महाकायाः शङ्कुकर्णा महाजवाः । उपोपविविशुर्यक्षा राक्षसाश्च सहस्रशः ॥

शतशश्चापि गन्धर्वास्तथैवाप्सरसां गणाः । परिवार्योपतिष्ठन्त यथा देवाः शतक्रतुम् ॥

काञ्चनीं शिरसा बिभ्रद्भीमसेनः स्रजं शुभाम् । बाणखड्गधनुष्पाणिरुदैक्षत धनाधिपम् ॥

न भीर्भीमस्य न ग्लानिर्विक्षतस्यापि राक्षसैः । आसीत्तस्यामवस्थायां कुबेरमपि पश्यतः ॥

आददानं शितान्बाणान्योद्धुकाममवस्थितम् । दृष्ट्वा भीमं धर्मसुतमब्रवीन्नरवाहनः ॥

विदुस्त्वां सर्वभूतानि पार्थ भूतहिते रतम् । निर्भयश्चापि शैलाग्रे वस त्वं सह बन्धुभिः ॥

न च मन्युस्त्वया कार्यो भीमसेनस्य पाण्डव । कालेनैते हताः पूर्वं निमित्तमनुजस्तव ॥

व्रीडा चात्र न कर्तव्या साहसं यदिदं कृतम् । दृष्टश्चापि सुरैः पूर्वं विनाशो यक्षरक्षसाम् ॥

न भीमसेने कोपो मे प्रीतोऽस्मि भरतर्षभ । कर्मणानेन भीमस्य मम तुष्टिरभूत्पुरा ॥

एवमुक्त्वा तु राजानं भीमसेनमभाषत । नैतन्मनसि मे तात वर्तते कुरुसत्तम । यदिदं साहसं भीम कृष्णार्थे कृतवानसि ॥

मामनादृत्य देवांश्च विनाशं यक्षरक्षसाम् । स्वबाहुबलमाश्रित्य तेनाहं प्रीतिमांस्त्वयि । शापादस्मि विनिर्मुक्तो घोरादद्य वृकोदर ॥

अहं पूर्वमगस्त्येन क्रुद्धेन परमर्षिणा । शप्तोऽपराधे कस्मिंश्चित्तस्यैषा निष्कृतिः कृता ॥

दृष्टो हि मम संक्लेशः पुरा पाण्डवनन्दन । न तवात्रापराधोऽस्ति कथंचिदपि शत्रुहन् ॥

कथं शप्तोऽसि भगवन्नगस्त्येन महात्मना । श्रोतुमिच्छाम्यहं देव तवैतच्छापकारणम् ॥

इदं चाश्चर्यभूतं मे यत्क्रोधात्तस्य धीमतः । तदैव त्वं न निर्दग्धः सबलः सपदानुगः ॥

देवतानामभून्मन्त्रः कुशवत्यां नरेश्वर । वृतस्तत्राहमगमं महापद्मशतैस्त्रिभिः । यक्षाणां घोररूपाणां विविधायुधधारिणाम् ॥

अध्वन्यहमथापश्यमगस्त्यमृषिसत्तमम् । उग्रं तपस्तपस्यन्तं यमुनातीरमाश्रितम् । नानापक्षिगणाकीर्णं पुष्पितद्रुमशोभितम् ॥

तमूर्ध्वबाहुं दृष्ट्वा तु सूर्यस्याभिमुखं स्थितम् । तेजोराशिं दीप्यमानं हुताशनमिवैधितम् ॥

राक्षसाधिपतिः श्रीमान्मणिमान्नाम मे सखा । मौर्ख्यादज्ञानभावाच्च दर्पान्मोहाच्च भारत । न्यष्ठीवदाकाशगतो महर्षेस्तस्य मूर्धनि ॥

स कोपान्मामुवाचेदं दिशः सर्वा दहन्निव । मामवज्ञाय दुष्टात्मा यस्मादेष सखा तव ॥

धर्षणां कृतवानेतां पश्यतस्ते धनेश्वर । तस्मात्सहैभिः सैन्यैस्ते वधं प्राप्स्यति मानुषात् ॥

त्वं चाप्येभिर्हतैः सैन्यैः क्लेशं प्राप्स्यसि दुर्मते । तमेव मानुषं दृष्ट्वा किल्बिषाद्विप्रमोक्ष्यसे ॥

सैन्यानां तु तवैतेषां पुत्रपौत्रबलान्वितम् । न शापं प्राप्स्यते घोरं गच्छ तेऽऽज्ञां करिष्यति ॥

एष शापो मया प्राप्तः प्राक्तस्मादृषिसत्तमात् । स भीमेन महाराज भ्रात्रा तव विमोक्षितः ॥