Mahābhārata Reader

पाण्डोः पुत्रा महात्मानः सर्वे दिव्यपराक्रमाः । कियन्तं कालमवसन्पर्वते गन्धमादने ॥

कानि चाभ्यवहार्याणि तत्र तेषां महात्मनाम् । वसतां लोकवीराणामासंस्तद्ब्रूहि सत्तम ॥

विस्तरेण च मे शंस भीमसेनपराक्रमम् । यद्यच्चक्रे महाबाहुस्तस्मिन्हैमवते गिरौ । न खल्वासीत्पुनर्युद्धं तस्य यक्षैर्द्विजोत्तम ॥

कच्चित्समागमस्तेषामासीद्वैश्रवणेन च । तत्र ह्यायाति धनद आर्ष्टिषेणो यथाब्रवीत् ॥

एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन । न हि मे शृण्वतस्तृप्तिरस्ति तेषां विचेष्टितम् ॥

एतदात्महितं श्रुत्वा तस्याप्रतिमतेजसः । शासनं सततं चक्रुस्तथैव भरतर्षभाः ॥

भुञ्जाना मुनिभोज्यानि रसवन्ति फलानि च । शुद्धबाणहतानां च मृगाणां पिशितान्यपि ॥

मेध्यानि हिमवत्पृष्ठे मधूनि विविधानि च । एवं ते न्यवसंस्तत्र पाण्डवा भरतर्षभाः ॥

तथा निवसतां तेषां पञ्चमं वर्षमभ्यगात् । शृण्वतां लोमशोक्तानि वाक्यानि विविधानि च ॥

कृत्यकाल उपस्थास्य इति चोक्त्वा घटोत्कचः । राक्षसैः सहितः सर्वैः पूर्वमेव गतः प्रभो ॥

आर्ष्टिषेणाश्रमे तेषां वसतां वै महात्मनाम् । अगच्छन्बहवो मासाः पश्यतां महदद्भुतम् ॥

तैस्तत्र रममाणैश्च विहरद्भिश्च पाण्डवैः । प्रीतिमन्तो महाभागा मुनयश्चारणास्तथा ॥

आजग्मुः पाण्डवान्द्रष्टुं सिद्धात्मानो यतव्रताः । तैस्तैः सह कथाश्चक्रुर्दिव्या भरतसत्तमाः ॥

ततः कतिपयाहस्य महाह्रदनिवासिनम् । ऋद्धिमन्तं महानागं सुपर्णः सहसाहरत् ॥

प्राकम्पत महाशैलः प्रामृद्यन्त महाद्रुमाः । ददृशुः सर्वभूतानि पाण्डवाश्च तदद्भुतम् ॥

ततः शैलोत्तमस्याग्रात्पाण्डवान्प्रति मारुतः । अवहत्सर्वमाल्यानि गन्धवन्ति शुभानि च ॥

तत्र पुष्पाणि दिव्यानि सुहृद्भिः सह पाण्डवाः । ददृशुः पञ्च वर्णानि द्रौपदी च यशस्विनी ॥

भीमसेनं ततः कृष्णा काले वचनमब्रवीत् । विविक्ते पर्वतोद्देशे सुखासीनं महाभुजम् ॥

सुपर्णानिलवेगेन श्वसनेन महाबलात् । पञ्चवर्णानि पात्यन्ते पुष्पाणि भरतर्षभ । प्रत्यक्षं सर्वभूतानां नदीमश्वरथां प्रति ॥

खाण्डवे सत्यसंधेन भ्रात्रा तव नरेश्वर । गन्धर्वोरगरक्षांसि वासवश्च निवारितः । हता मायाविनश्चोग्रा धनुः प्राप्तं च गाण्डिवम् ॥

तवापि सुमहत्तेजो महद्बाहुबलं च ते । अविषह्यमनाधृष्यं शतक्रतुबलोपमम् ॥

त्वद्बाहुबलवेगेन त्रासिताः सर्वराक्षसाः । हित्वा शैलं प्रपद्यन्तां भीमसेन दिशो दश ॥

ततः शैलोत्तमस्याग्रं चित्रमाल्यधरं शिवम् । व्यपेतभयसंमोहाः पश्यन्तु सुहृदस्तव ॥

एवं प्रणिहितं भीम चिरात्प्रभृति मे मनः । द्रष्टुमिच्छामि शैलाग्रं त्वद्बाहुबलमाश्रिता ॥

ततः क्षिप्तमिवात्मानं द्रौपद्या स परंतपः । नामृष्यत महाबाहुः प्रहारमिव सद्गवः ॥

सिंहर्षभगतिः श्रीमानुदारः कनकप्रभः । मनस्वी बलवान्दृप्तो मानी शूरश्च पाण्डवः ॥

लोहिताक्षः पृथुव्यंसो मत्तवारणविक्रमः । सिंहदंष्ट्रो बृहत्स्कन्धः शालपोत इवोद्गतः ॥

महात्मा चारुसर्वाङ्गः कम्बुग्रीवो महाभुजः । रुक्मपृष्ठं धनुः खड्गं तूणांश्चापि परामृशत् ॥

केसरीव यथोत्सिक्तः प्रभिन्न इव वारणः । व्यपेतभयसंमोहः शैलमभ्यपतद्बली ॥

तं मृगेन्द्रमिवायान्तं प्रभिन्नमिव वारणम् । ददृशुः सर्वभूतानि बाणखड्गधनुर्धरम् ॥

द्रौपद्या वर्धयन्हर्षं गदामादाय पाण्डवः । व्यपेतभयसंमोहः शैलराजं समाविशत् ॥

न ग्लानिर्न च कातर्यं न वैक्लव्यं न मत्सरः । कदाचिज्जुषते पार्थमात्मजं मातरिश्वनः ॥

तदेकायनमासाद्य विषमं भीमदर्शनम् । बहुतालोच्छ्रयं शृङ्गमारुरोह महाबलः ॥

स किंनरमहानागमुनिगन्धर्वराक्षसान् । हर्षयन्पर्वतस्याग्रमाससाद महाबलः ॥

तत्र वैश्रवणावासं ददर्श भरतर्षभः । काञ्चनैः स्फाटिकाकारैर्वेश्मभिः समलंकृतम् ॥

मोदयन्सर्वभूतानि गन्धमादनसंभवः । सर्वगन्धवहस्तत्र मारुतः सुसुखो ववौ ॥

चित्रा विविधवर्णाभाश्चित्रमञ्जरिधारिणः । अचिन्त्या विविधास्तत्र द्रुमाः परमशोभनाः ॥

रत्नजालपरिक्षिप्तं चित्रमाल्यधरं शिवम् । राक्षसाधिपतेः स्थानं ददर्श भरतर्षभः ॥

गदाखड्गधनुष्पाणिः समभित्यक्तजीवितः । भीमसेनो महाबाहुस्तस्थौ गिरिरिवाचलः ॥

ततः शङ्खमुपाध्मासीद्द्विषतां लोमहर्षणम् । ज्याघोषतलघोषं च कृत्वा भूतान्यमोहयत् ॥

ततः संहृष्टरोमाणः शब्दं तमभिदुद्रुवुः । यक्षराक्षसगन्धर्वाः पाण्डवस्य समीपतः ॥

गदापरिघनिस्त्रिंशशक्तिशूलपरश्वधाः । प्रगृहीता व्यरोचन्त यक्षराक्षसबाहुभिः ॥

ततः प्रववृते युद्धं तेषां तस्य च भारत । तैः प्रयुक्तान्महाकायैः शक्तिशूलपरश्वधान् । भल्लैर्भीमः प्रचिच्छेद भीमवेगतरैस्ततः ॥

अन्तरिक्षचराणां च भूमिष्ठानां च गर्जताम् । शरैर्विव्याध गात्राणि राक्षसानां महाबलः ॥

सा लोहितमहावृष्टिरभ्यवर्षन्महाबलम् । कायेभ्यः प्रच्युता धारा राक्षसानां समन्ततः ॥

भीमबाहुबलोत्सृष्टैर्बहुधा यक्षरक्षसाम् । विनिकृत्तान्यदृश्यन्त शरीराणि शिरांसि च ॥

प्रच्छाद्यमानं रक्षोभिः पाण्डवं प्रियदर्शनम् । ददृशुः सर्वभूतानि सूर्यमभ्रगणैरिव ॥

स रश्मिभिरिवादित्यः शरैररिनिघातिभिः । सर्वानार्छन्महाबाहुर्बलवान्सत्यविक्रमः ॥

अभितर्जयमानाश्च रुवन्तश्च महारवान् । न मोहं भीमसेनस्य ददृशुः सर्वराक्षसाः ॥

ते शरैः क्षतसर्वाङ्गा भीमसेनभयार्दिताः । भीममार्तस्वरं चक्रुर्विप्रकीर्णमहायुधाः ॥

उत्सृज्य ते गदाशूलानसिशक्तिपरश्वधान् । दक्षिणां दिशमाजग्मुस्त्रासिता दृढधन्वना ॥

तत्र शूलगदापाणिर्व्यूढोरस्को महाभुजः । सखा वैश्रवणस्यासीन्मणिमान्नाम राक्षसः ॥

अदर्शयदधीकारं पौरुषं च महाबलः । स तान्दृष्ट्वा परावृत्तान्स्मयमान इवाब्रवीत् ॥

एकेन बहवः संख्ये मानुषेण पराजिताः । प्राप्य वैश्रवणावासं किं वक्ष्यथ धनेश्वरम् ॥

एवमाभाष्य तान्सर्वान्न्यवर्तत स राक्षसः । शक्तिशूलगदापाणिरभ्यधावच्च पाण्डवम् ॥

तमापतन्तं वेगेन प्रभिन्नमिव वारणम् । वत्सदन्तैस्त्रिभिः पार्श्वे भीमसेनः समर्पयत् ॥

मणिमानपि संक्रुद्धः प्रगृह्य महतीं गदाम् । प्राहिणोद्भीमसेनाय परिक्षिप्य महाबलः ॥

विद्युद्रूपां महाघोरामाकाशे महतीं गदाम् । शरैर्बहुभिरभ्यर्छद्भीमसेनः शिलाशितैः ॥

प्रत्यहन्यन्त ते सर्वे गदामासाद्य सायकाः । न वेगं धारयामासुर्गदावेगस्य वेगिताः ॥

गदायुद्धसमाचारं बुध्यमानः स वीर्यवान् । व्यंसयामास तं तस्य प्रहारं भीमविक्रमः ॥

ततः शक्तिं महाघोरां रुक्मदण्डामयस्मयीम् । तस्मिन्नेवान्तरे धीमान्प्रजहाराथ राक्षसः ॥

सा भुजं भीमनिर्ह्रादा भित्त्वा भीमस्य दक्षिणम् । साग्निज्वाला महारौद्रा पपात सहसा भुवि ॥

सोऽतिविद्धो महेष्वासः शक्त्यामितपराक्रमः । गदां जग्राह कौरव्यो गदायुद्धविशारदः ॥

तां प्रगृह्योन्नदन्भीमः सर्वशैक्यायसीं गदाम् । तरसा सोऽभिदुद्राव मणिमन्तं महाबलम् ॥

दीप्यमानं महाशूलं प्रगृह्य मणिमानपि । प्राहिणोद्भीमसेनाय वेगेन महता नदन् ॥

भङ्क्त्वा शूलं गदाग्रेण गदायुद्धविशारदः । अभिदुद्राव तं तूर्णं गरुत्मानिव पन्नगम् ॥

सोऽन्तरिक्षमभिप्लुत्य विधूय सहसा गदाम् । प्रचिक्षेप महाबाहुर्विनद्य रणमूर्धनि ॥

सेन्द्राशनिरिवेन्द्रेण विसृष्टा वातरंहसा । हत्वा रक्षः क्षितिं प्राप्य कृत्येव निपपात ह ॥

तं राक्षसं भीमबलं भीमसेनेन पातितम् । ददृशुः सर्वभूतानि सिंहेनेव गवां पतिम् ॥

तं प्रेक्ष्य निहतं भूमौ हतशेषा निशाचराः । भीममार्तस्वरं कृत्वा जग्मुः प्राचीं दिशं प्रति ॥