Mahābhārata Reader

बहु वित्तं पराजैषीः पाण्डवानां युधिष्ठिर । आचक्ष्व वित्तं कौन्तेय यदि तेऽस्त्यपराजितम् ॥

मम वित्तमसंख्येयं यदहं वेद सौबल । अथ त्वं शकुने कस्माद्वित्तं समनुपृच्छसि ॥

अयुतं प्रयुतं चैव खर्वं पद्मं तथार्बुदम् । शङ्खं चैव निखर्वं च समुद्रं चात्र पण्यताम् । एतन्मम धनं राजंस्तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥

एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः । जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥

गवाश्वं बहुधेनूकमसंख्येयमजाविकम् । यत्किंचिदनुवर्णानां प्राक्सिन्धोरपि सौबल । एतन्मम धनं राजंस्तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥

एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः । जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥

पुरं जनपदो भूमिरब्राह्मणधनैः सह । अब्राह्मणाश्च पुरुषा राजञ्शिष्टं धनं मम । एतद्राजन्धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥

एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः । जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥

राजपुत्रा इमे राजञ्शोभन्ते येन भूषिताः । कुण्डलानि च निष्काश्च सर्वं चाङ्गविभूषणम् । एतन्मम धनं राजंस्तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥

एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः । जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥

श्यामो युवा लोहिताक्षः सिंहस्कन्धो महाभुजः । नकुलो ग्लह एको मे यच्चैतत्स्वगतं धनम् ॥

प्रियस्ते नकुलो राजन्राजपुत्रो युधिष्ठिर । अस्माकं धनतां प्राप्तो भूयस्त्वं केन दीव्यसि ॥

एवमुक्त्वा तु शकुनिस्तानक्षान्प्रत्यपद्यत । जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥

अयं धर्मान्सहदेवोऽनुशास्ति; लोके ह्यस्मिन्पण्डिताख्यां गतश्च । अनर्हता राजपुत्रेण तेन; त्वया दीव्याम्यप्रियवत्प्रियेण ॥

एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः । जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥

माद्रीपुत्रौ प्रियौ राजंस्तवेमौ विजितौ मया । गरीयांसौ तु ते मन्ये भीमसेनधनंजयौ ॥

अधर्मं चरसे नूनं यो नावेक्षसि वै नयम् । यो नः सुमनसां मूढ विभेदं कर्तुमिच्छसि ॥

गर्ते मत्तः प्रपतति प्रमत्तः स्थाणुमृच्छति । ज्येष्ठो राजन्वरिष्ठोऽसि नमस्ते भरतर्षभ ॥

स्वप्ने न तानि पश्यन्ति जाग्रतो वा युधिष्ठिर । कितवा यानि दीव्यन्तः प्रलपन्त्युत्कटा इव ॥

यो नः संख्ये नौरिव पारनेता; जेता रिपूणां राजपुत्रस्तरस्वी । अनर्हता लोकवीरेण तेन; दीव्याम्यहं शकुने फल्गुनेन ॥

एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः । जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥

अयं मया पाण्डवानां धनुर्धरः; पराजितः पाण्डवः सव्यसाची । भीमेन राजन्दयितेन दीव्य; यत्कैतव्यं पाण्डव तेऽवशिष्टम् ॥

यो नो नेता यो युधां नः प्रणेता; यथा वज्री दानवशत्रुरेकः । तिर्यक्प्रेक्षी संहतभ्रूर्महात्मा; सिंहस्कन्धो यश्च सदात्यमर्षी ॥

बलेन तुल्यो यस्य पुमान्न विद्यते; गदाभृतामग्र्य इहारिमर्दनः । अनर्हता राजपुत्रेण तेन; दीव्याम्यहं भीमसेनेन राजन् ॥

एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः । जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥

बहु वित्तं पराजैषीर्भ्रातॄंश्च सहयद्विपान् । आचक्ष्व वित्तं कौन्तेय यदि तेऽस्त्यपराजितम् ॥

अहं विशिष्टः सर्वेषां भ्रातॄणां दयितस्तथा । कुर्यामस्ते जिताः कर्म स्वयमात्मन्युपप्लवे ॥

एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः । जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥

एतत्पापिष्ठमकरोर्यदात्मानं पराजितः । शिष्टे सति धने राजन्पाप आत्मपराजयः ॥

एवमुक्त्वा मताक्षस्तान्ग्लहे सर्वानवस्थितान् । पराजयल्लोकवीरानाक्षेपेण पृथक्पृथक् ॥

अस्ति वै ते प्रिया देवी ग्लह एकोऽपराजितः । पणस्व कृष्णां पाञ्चालीं तयात्मानं पुनर्जय ॥

नैव ह्रस्वा न महती नातिकृष्णा न रोहिणी । सरागरक्तनेत्रा च तया दीव्याम्यहं त्वया ॥

शारदोत्पलपत्राक्ष्या शारदोत्पलगन्धया । शारदोत्पलसेविन्या रूपेण श्रीसमानया ॥

तथैव स्यादानृशंस्यात्तथा स्याद्रूपसंपदा । तथा स्याच्छीलसंपत्त्या यामिच्छेत्पुरुषः स्त्रियम् ॥

चरमं संविशति या प्रथमं प्रतिबुध्यते । आ गोपालाविपालेभ्यः सर्वं वेद कृताकृतम् ॥

आभाति पद्मवद्वक्त्रं सस्वेदं मल्लिकेव च । वेदीमध्या दीर्घकेशी ताम्राक्षी नातिरोमशा ॥

तयैवंविधया राजन्पाञ्चाल्याहं सुमध्यया । ग्लहं दीव्यामि चार्वङ्ग्या द्रौपद्या हन्त सौबल ॥

एवमुक्ते तु वचने धर्मराजेन भारत । धिग्धिगित्येव वृद्धानां सभ्यानां निःसृता गिरः ॥

चुक्षुभे सा सभा राजन्राज्ञां संजज्ञिरे कथाः । भीष्मद्रोणकृपादीनां स्वेदश्च समजायत ॥

शिरो गृहीत्वा विदुरो गतसत्त्व इवाभवत् । आस्ते ध्यायन्नधोवक्त्रो निःश्वसन्पन्नगो यथा ॥

धृतराष्ट्रस्तु संहृष्टः पर्यपृच्छत्पुनः पुनः । किं जितं किं जितमिति ह्याकारं नाभ्यरक्षत ॥

जहर्ष कर्णोऽतिभृशं सह दुःशासनादिभिः । इतरेषां तु सभ्यानां नेत्रेभ्यः प्रापतज्जलम् ॥

सौबलस्त्वविचार्यैव जितकाशी मदोत्कटः । जितमित्येव तानक्षान्पुनरेवान्वपद्यत ॥