Mahābhārata Reader

योऽयं प्रश्नस्त्वया पृष्टो गोप्रदानाधिकारवान् । नास्य प्रष्टास्ति लोकेऽस्मिंस्त्वत्तोऽन्यो हि शतक्रतो ॥

सन्ति नानाविधा लोका यांस्त्वं शक्र न पश्यसि । पश्यामि यानहं लोकानेकपत्न्यश्च याः स्त्रियः ॥

कर्मभिश्चापि सुशुभैः सुव्रता ऋषयस्तथा । सशरीरा हि तान्यान्ति ब्राह्मणाः शुभवृत्तयः ॥

शरीरन्यासमोक्षेण मनसा निर्मलेन च । स्वप्नभूतांश्च ताँल्लोकान्पश्यन्तीहापि सुव्रताः ॥

ते तु लोकाः सहस्राक्ष शृणु यादृग्गुणान्विताः । न तत्र क्रमते कालो न जरा न च पापकम् । तथान्यन्नाशुभं किंचिन्न व्याधिस्तत्र न क्लमः ॥

यद्यच्च गावो मनसा तस्मिन्वाञ्छन्ति वासव । तत्सर्वं प्रापयन्ति स्म मम प्रत्यक्षदर्शनात् । कामगाः कामचारिण्यः कामात्कामांश्च भुञ्जते ॥

वाप्यः सरांसि सरितो विविधानि वनानि च । गृहाणि पर्वताश्चैव यावद्द्रव्यं च किंचन ॥

मनोज्ञं सर्वभूतेभ्यः सर्वं तत्र प्रदृश्यते । ईदृशान्विद्धि ताँल्लोकान्नास्ति लोकस्ततोऽधिकः ॥

तत्र सर्वसहाः क्षान्ता वत्सला गुरुवर्तिनः । अहंकारैर्विरहिता यान्ति शक्र नरोत्तमाः ॥

यः सर्वमांसानि न भक्षयीत; पुमान्सदा यावदन्ताय युक्तः । मातापित्रोरर्चिता सत्ययुक्तः; शुश्रूषिता ब्राह्मणानामनिन्द्यः ॥

अक्रोधनो गोषु तथा द्विजेषु; धर्मे रतो गुरुशुश्रूषकश्च । यावज्जीवं सत्यवृत्ते रतश्च; दाने रतो यः क्षमी चापराधे ॥

मृदुर्दान्तो देवपरायणश्च; सर्वातिथिश्चापि तथा दयावान् । ईदृग्गुणो मानवः संप्रयाति; लोकं गवां शाश्वतं चाव्ययं च ॥

न पारदारी पश्यति लोकमेनं; न वै गुरुघ्नो न मृषाप्रलापी । सदापवादी ब्राह्मणः शान्तवेदो; दोषैरन्यैर्यश्च युक्तो दुरात्मा ॥

न मित्रध्रुङ्नैकृतिकः कृतघ्नः; शठोऽनृजुर्धर्मविद्वेषकश्च । न ब्रह्महा मनसापि प्रपश्ये;द्गवां लोकं पुण्यकृतां निवासम् ॥

एतत्ते सर्वमाख्यातं नैपुणेन सुरेश्वर । गोप्रदानरतानां तु फलं शृणु शतक्रतो ॥

दायाद्यलब्धैरर्थैर्यो गाः क्रीत्वा संप्रयच्छति । धर्मार्जितधनक्रीतान्स लोकानश्नुतेऽक्षयान् ॥

यो वै द्यूते धनं जित्वा गाः क्रीत्वा संप्रयच्छति । स दिव्यमयुतं शक्र वर्षाणां फलमश्नुते ॥

दायाद्या यस्य वै गावो न्यायपूर्वैरुपार्जिताः । प्रदत्तास्ताः प्रदातॄणां संभवन्त्यक्षया ध्रुवाः ॥

प्रतिगृह्य च यो दद्याद्गाः सुशुद्धेन चेतसा । तस्यापीहाक्षयाँल्लोकान्ध्रुवान्विद्धि शचीपते ॥

जन्मप्रभृति सत्यं च यो ब्रूयान्नियतेन्द्रियः । गुरुद्विजसहः क्षान्तस्तस्य गोभिः समा गतिः ॥

न जातु ब्राह्मणो वाच्यो यदवाच्यं शचीपते । मनसा गोषु न द्रुह्येद्गोवृत्तिर्गोनुकम्पकः ॥

सत्ये धर्मे च निरतस्तस्य शक्र फलं शृणु । गोसहस्रेण समिता तस्य धेनुर्भवत्युत ॥

क्षत्रियस्य गुणैरेभिरन्वितस्य फलं शृणु । तस्यापि शततुल्या गौर्भवतीति विनिश्चयः ॥

वैश्यस्यैते यदि गुणास्तस्य पञ्चाशतं भवेत् । शूद्रस्यापि विनीतस्य चतुर्भागफलं स्मृतम् ॥

एतच्चैवं योऽनुतिष्ठेत युक्तः; सत्येन युक्तो गुरुशुश्रूषया च । दान्तः क्षान्तो देवतार्ची प्रशान्तः; शुचिर्बुद्धो धर्मशीलोऽनहंवाक् ॥

महत्फलं प्राप्नुते स द्विजाय; दत्त्वा दोग्ध्रीं विधिनानेन धेनुम् । नित्यं दद्यादेकभक्तः सदा च; सत्ये स्थितो गुरुशुश्रूषिता च ॥

वेदाध्यायी गोषु यो भक्तिमांश्च; नित्यं दृष्ट्वा योऽभिनन्देत गाश्च । आ जातितो यश्च गवां नमेत; इदं फलं शक्र निबोध तस्य ॥

यत्स्यादिष्ट्वा राजसूये फलं तु; यत्स्यादिष्ट्वा बहुना काञ्चनेन । एतत्तुल्यं फलमस्याहुरग्र्यं; सर्वे सन्तस्त्वृषयो ये च सिद्धाः ॥

योऽग्रं भक्तान्किंचिदप्राश्य दद्या;द्गोभ्यो नित्यं गोव्रती सत्यवादी । शान्तो बुद्धो गोसहस्रस्य पुण्यं; संवत्सरेणाप्नुयात्पुण्यशीलः ॥

य एकं भक्तमश्नीयाद्दद्यादेकं गवां च यत् । दश वर्षाण्यनन्तानि गोव्रती गोनुकम्पकः ॥

एकेनैव च भक्तेन यः क्रीत्वा गां प्रयच्छति । यावन्ति तस्य प्रोक्तानि दिवसानि शतक्रतो । तावच्छतानां स गवां फलमाप्नोति शाश्वतम् ॥

ब्राह्मणस्य फलं हीदं क्षत्रियेऽभिहितं शृणु । पञ्चवार्षिकमेतत्तु क्षत्रियस्य फलं स्मृतम् । ततोऽर्धेन तु वैश्यस्य शूद्रो वैश्यार्धतः स्मृतः ॥

यश्चात्मविक्रयं कृत्वा गाः क्रीत्वा संप्रयच्छति । यावतीः स्पर्शयेद्गा वै तावत्तु फलमश्नुते । लोम्नि लोम्नि महाभाग लोकाश्चास्याक्षयाः स्मृताः ॥

संग्रामेष्वर्जयित्वा तु यो वै गाः संप्रयच्छति । आत्मविक्रयतुल्यास्ताः शाश्वता विद्धि कौशिक ॥

अलाभे यो गवां दद्यात्तिलधेनुं यतव्रतः । दुर्गात्स तारितो धेन्वा क्षीरनद्यां प्रमोदते ॥

न त्वेवासां दानमात्रं प्रशस्तं; पात्रं कालो गोविशेषो विधिश्च । कालज्ञानं विप्र गवान्तरं हि; दुःखं ज्ञातुं पावकादित्यभूतम् ॥

स्वाध्यायाढ्यं शुद्धयोनिं प्रशान्तं; वैतानस्थं पापभीरुं कृतज्ञम् । गोषु क्षान्तं नातितीक्ष्णं शरण्यं; वृत्तिग्लानं तादृशं पात्रमाहुः ॥

वृत्तिग्लाने सीदति चातिमात्रं; कृष्यर्थं वा होमहेतोः प्रसूत्याम् । गुर्वर्थं वा बालसंवृद्धये वा; धेनुं दद्याद्देशकाले विशिष्टे ॥

अन्तर्जाताः सुक्रयज्ञानलब्धाः; प्राणक्रीता निर्जिताश्चौकजाश्च । कृच्छ्रोत्सृष्टाः पोषणाभ्यागताश्च; द्वारैरेतैर्गोविशेषाः प्रशस्ताः ॥

बलान्विताः शीलवयोपपन्नाः; सर्वाः प्रशंसन्ति सुगन्धवत्यः । यथा हि गङ्गा सरितां वरिष्ठा; तथार्जुनीनां कपिला वरिष्ठा ॥

तिस्रो रात्रीस्त्वद्भिरुपोष्य भूमौ; तृप्ता गावस्तर्पितेभ्यः प्रदेयाः । वत्सैः पुष्टैः क्षीरपैः सुप्रचारा;स्त्र्यहं दत्त्वा गोरसैर्वर्तितव्यम् ॥

दत्त्वा धेनुं सुव्रतां साधुवत्सां; कल्याणवृत्तामपलायिनीं च । यावन्ति लोमानि भवन्ति तस्या;स्तावन्ति वर्षाणि वसत्यमुत्र ॥

तथानड्वाहं ब्राह्मणायाथ धुर्यं; दत्त्वा युवानं बलिनं विनीतम् । हलस्य वोढारमनन्तवीर्यं; प्राप्नोति लोकान्दशधेनुदस्य ॥

कान्तारे ब्राह्मणान्गाश्च यः परित्राति कौशिक । क्षेमेण च विमुच्येत तस्य पुण्यफलं शृणु । अश्वमेधक्रतोस्तुल्यं फलं भवति शाश्वतम् ॥

मृत्युकाले सहस्राक्ष यां वृत्तिमनुकाङ्क्षते । लोकान्बहुविधान्दिव्यान्यद्वास्य हृदि वर्तते ॥

तत्सर्वं समवाप्नोति कर्मणा तेन मानवः । गोभिश्च समनुज्ञातः सर्वत्र स महीयते ॥

यस्त्वेतेनैव विधिना गां वनेष्वनुगच्छति । तृणगोमयपर्णाशी निःस्पृहो नियतः शुचिः ॥

अकामं तेन वस्तव्यं मुदितेन शतक्रतो । मम लोके सुरैः सार्धं लोके यत्रापि चेच्छति ॥