Vidya Kendra
Mahābhārata
Home Introduction Reader Glossary All Resources
Vidyakendra
Vidyakendra Home

Mahābhārata Reader

Interactive Scholarly Reading Environment

Navigate to Verse

Currently viewing: Parva 13 - Chapter 13.58 (40 verses)
Powered by Aksharamukha

Search Mahābhārata

Try searching for: dharma, युद्ध, Arjuna, 1.1.5 (verse reference)
Quick Navigation: Start Browse Parvas
❖ ❖ ❖

Chapter 13.58

Verse 1 View Details
यानीमानि बहिर्वेद्यां दानानि परिचक्षते । तेभ्यो विशिष्टं किं दानं मतं ते कुरुपुंगव ॥
Yudhishthira said Amongst all those gifts mentioned in the work other than the Vedas, which gift, О chief of Kuru's race, is the most superior in your opinion?
View Padaccheda
यद् + इदम् | बहिर् | वेद्यां | दानानि | परिचक्षते
तेभ्यो | विशिष्टं | किं | दानं | मतं | ते | कुरु + पुंगव
Verse 2 View Details
कौतूहलं हि परमं तत्र मे वर्तते प्रभो । दातारं दत्तमन्वेति यद्दानं तत्प्रचक्ष्व मे ॥
O powerful one, great is my curiosity in this matter. Do you describe to me that gift which follows the giver to the next world?
View Padaccheda
कौतूहलं | हि | परमं | तत्र | मे | वर्तते | प्रभो
दातारं | दत्तम् | अन्वेति | यद् | दानं | तत् | प्रचक्ष्व | मे
Verse 3 View Details
अभयं सर्वभूतेभ्यो व्यसने चाप्यनुग्रहम् । यच्चाभिलषितं दद्यात्तृषितायाभियाचते ॥
View Padaccheda
अभयं | सर्व + भूत | व्यसने | च + अपि + अनुग्रह
यद् + च + अभिलष् | दद्यात् | तृषित + अभियाच्
Verse 4 View Details
दत्तं मन्येत यद्दत्त्वा तद्दानं श्रेष्ठमुच्यते । दत्तं दातारमन्वेति यद्दानं भरतर्षभ ॥
Bhishma said An assurance to all creatures of love and affection and abstention from every sort of injury, acts of kindness and favour done to a person in distress, gifts, of articles made to one who solicits with thirst and agreeable to the solicitor's wishes, and whatever gifts are made without the giver's ever thinking of them as gifts made by him, form, O chief of Bharata's race, the highest and best of gifts.
View Padaccheda
दत्तं | मन्येत | यद् | दत्त्वा | तद् | दानं | श्रेष्ठम् | उच्यते
दातारं | दत्तम् | अन्वेति | यद् | दानं | तत् | प्रचक्ष्व | मे
Verse 5 View Details
हिरण्यदानं गोदानं पृथिवीदानमेव च । एतानि वै पवित्राणि तारयन्त्यपि दुष्कृतम् ॥
Gift of gold, gift of kine, and gift of earth,-these are considered as sincleansing. They rescue the giver from his evil deeds.
View Padaccheda
हिरण्य + दान | गो + दान | पृथिवी + दान | एव | च
एतानि | वै | पवित्राणि | तारय् + अपि | दुष्कृतम्
Verse 6 View Details
एतानि पुरुषव्याघ्र साधुभ्यो देहि नित्यदा । दानानि हि नरं पापान्मोक्षयन्ति न संशयः ॥
O king, do you always make such gifts, to the righteous. Forsooth, gifts rescue the giver from all his sins.
View Padaccheda
एतानि | पुरुष + व्याघ्र | साधुभ्यो | देहि | नित्यदा
दानानि | हि | नरं | पाप + मोक्षय् | न | संशयः
Verse 7 View Details
यद्यदिष्टतमं लोके यच्चास्य दयितं गृहे । तत्तद्गुणवते देयं तदेवाक्षयमिच्छता ॥
That person who wishes to make his gifts eternal, should always give to persons gifted with necessary qualifications whatever articles are desired by all and whatever things are the best in his house.
View Padaccheda
यद् | यद् | इष्टतमं | लोके | यद् + च + इदम् | दयितं | गृहे
तत् | तद् | गुणवते | देयं | तद् | एव + अक्षय | इच्छता
Verse 8 View Details
प्रियाणि लभते लोके प्रियदः प्रियकृत्तथा । प्रियो भवति भूतानामिह चैव परत्र च ॥
The man who makes gifts of agreeable things and who does to others what is agreeable to others, always succeeds in getting things that are agreeable to himself. Such a person certainly becomes agreeable to all, both here and hereafter.
View Padaccheda
प्रियाणि | लभते | लोके | प्रिय + द | प्रिय + कृत् | तथा
प्रियो | भवति | भूतानाम् | इह | च + एव | परत्र | च
Verse 9 View Details
याचमानमभीमानादाशावन्तमकिंचनम् । यो नार्चति यथाशक्ति स नृशंसो युधिष्ठिर ॥
That man, O Yudhishthira, is a cruel wight, who, through vanity, does not, to the extent of his means, attend to the wishes of the poor and helpless who solicit assistance.
View Padaccheda
याचमानम् | अभीमानाद् | आशावन्तम् | अकिंचनम्
यो | न + अर्च् | यथाशक्ति | स | नृशंसो | युधिष्ठिर
Verse 10 View Details
अमित्रमपि चेद्दीनं शरणैषिणमागतम् । व्यसने योऽनुगृह्णाति स वै पुरुषसत्तमः ॥
He is, indeed, the foremost of men who shows favour to even an helpless enemy fallen into distress when such enemy comes and prays for help.
View Padaccheda
अमित्रम् | अपि | चेद् | दीनं | शरण + एषिन् | आगतम्
व्यसने | यो | ऽनुगृह्णाति | स | वै | पुरुष + सत्तम
Verse 11 View Details
कृशाय ह्रीमते तात वृत्तिक्षीणाय सीदते । अपहन्यात्क्षुधं यस्तु न तेन पुरुषः समः ॥
No man is equal to him who satisfies the hunger of a person who is emaciated, possessed of learning, destitute of the means of support, and weakened by misery.
View Padaccheda
कृशाय | ह्रीमते | तात | वृत्ति + क्षि | सीदते
अपहन्यात् | क्षुधं | यद् + तु | न | तेन | पुरुषः | समः
Verse 12 View Details
ह्रिया तु नियतान्साधून्पुत्रदारैश्च कर्शितान् । अयाचमानान्कौन्तेय सर्वोपायैर्निमन्त्रय ॥
One should always, O son of Kunti, remove by ever ineans in his power, the distress of the pious observant of vows and acts, who though having no sons and wives and plunged into misery, do not yet solicit others for any kind of help.
View Padaccheda
ह्रिया | तु | नियतान् | साधून् | पुत्र + दार + च | कर्शितान्
अ + याच् | कौन्तेय | सर्व + उपाय | निमन्त्रय
Verse 13 View Details
आशिषं ये न देवेषु न मर्त्येषु च कुर्वते । अर्हन्तो नित्यसत्त्वस्था यथालब्धोपजीविनः ॥
View Padaccheda
आशिषं | ये | न | देवेषु | न | मर्त्येषु | च | कुर्वते
अर्हन्तो | नित्य + सत्त्व + स्थ | यथा + लभ् + उपजीविन्
Verse 14 View Details
आशीविषसमेभ्यश्च तेभ्यो रक्षस्व भारत । तान्युक्तैरुपजिज्ञास्य तथा द्विजवरोत्तमान् ॥
Those persons who do not utter blessings upon the deities and men, who are worthy of respect and always contented, and who live upon such alms as they get without begging, are considered as veritable snakes of virulent poison. Do you, O Bharata, always protect yourself from them by making gifts to them. They are capable to make the foremost of Ritwijas. You are to find them out by means of your spies and agents.
View Padaccheda
आशीविष + सम + च | तेभ्यो | रक्षस्व | भारत
तद् + उक्त | उपजिज्ञास्य | तथा | द्विजवर + उत्तम
Verse 15 View Details
कृतैरावसथैर्नित्यं सप्रेष्यैः सपरिच्छदैः । निमन्त्रयेथाः कौरव्य सर्वकामसुखावहैः ॥
You should honour those men by gifts of good houses furnished with every necessary article, with slaves and servants, with good dresses and vestments, O son of Kuru, and with all articles bringing on pleasure, and happiness.
View Padaccheda
कृतैर् | आवसथैर् | नित्यं | स + प्रेष्य | स + परिच्छद
निमन्त्रयेथाः | कौरव्य | सर्व + काम + सुख + आवह
Verse 16 View Details
यदि ते प्रतिगृह्णीयुः श्रद्धापूतं युधिष्ठिर । कार्यमित्येव मन्वाना धार्मिकाः पुण्यकर्मिणः ॥
Righteous men of righteous deeds should make such gifts, moved by the desire that it is their duty to act in that way and not from desire of reaping any regards therefrom. Indeed, good men should act in this way so that the virtuous described above might not, O Yudhishthira, feel any disinclination to accept those gifts sanctified by devotion and faith.
View Padaccheda
यदि | ते | प्रतिगृह्णीयुः | श्रद्धा + पू | युधिष्ठिर
कार्यम् | इति + एव | मन्वाना | धार्मिकाः | पुण्य + कर्मिन्
Verse 17 View Details
विद्यास्नाता व्रतस्नाता ये व्यपाश्रित्यजीविनः । गूढस्वाध्यायतपसो ब्राह्मणाः संशितव्रताः ॥
There are persons bathed in learning and bathed in vows. Without depending upon anybody they get their means of living. These Brahmanas of rigid vows are given to Vedic study and penances without proclaiming their practices to any one. men
View Padaccheda
विद्या + स्ना | व्रत + स्ना | ये | व्यपाश्रि + जीविन्
गुह् + स्वाध्याय + तपस् | ब्राह्मणाः | संशित + व्रत
Verse 18 View Details
तेषु शुद्धेषु दान्तेषु स्वदारनिरतेषु च । यत्करिष्यसि कल्याणं तत्त्वा लोकेषु धास्यति ॥
Whatever gifts you may make to those persons of pure conduct, of thorough mastery over their senses, and always contented with their own married wives, are sure to acquire for you a merit that will accompany you in all the worlds into which you may go.
View Padaccheda
तेषु | शुद्धेषु | दान्तेषु | स्व + दार + निरम् | च
यत् | करिष्यसि | कल्याणं | तत् | त्वा | लोकेषु | धास्यति
Verse 19 View Details
यथाग्निहोत्रं सुहुतं सायं प्रातर्द्विजातिना । तथा भवति दत्तं वै द्विजेभ्योऽथ कृतात्मना ॥
One reaps the same merit by making gifts to twiceborn persons of controlled souls which one acquires by properly pouring libations to the sacred fire morning and evening.
View Padaccheda
यथा + अग्निहोत्र | सु + हु | सायं | प्रातर् | द्विजातिना
तथा | भवति | दत्तं | वै | द्विजेभ्यो | ऽथ | कृतात्मना
Verse 20 View Details
एष ते विततो यज्ञः श्रद्धापूतः सदक्षिणः । विशिष्टः सर्वयज्ञेभ्यो ददतस्तात वर्तताम् ॥
This is the sanctified spread out for you, a sacrifice that is sanctified by devotion and faith and that is accompanied with Dakshina! It is superior to all other sacrifices. Let that sacrifice ceaselessly flow from you as you give away.
View Padaccheda
एष | ते | विततो | यज्ञः | श्रद्धा + पू | स + दक्षिणा
विशिष्टः | सर्व + यज्ञ | दा + तात | वर्तताम्
Verse 21 View Details
निवापो दानसदृशस्तादृशेषु युधिष्ठिर । निवपन्पूजयंश्चैव तेष्वानृण्यं निगच्छति ॥
Performed in view of such men, O Yudhishthira, a sacrifice in which the water that is sprinkled for dedicating gifts forms the oblations in honour of the Departed Manes, and devotion and worship rendered to such superior men, serves to free one of the debts he owes to the deities.
View Padaccheda
निवापो | दान + सदृश + तादृश | युधिष्ठिर
निवपन् | पूजय् + च + एव | तद् + आनृण्य | निगच्छति
Verse 22 View Details
य एव नो न कुप्यन्ति न लुभ्यन्ति तृणेष्वपि । त एव नः पूज्यतमा ये चान्ये प्रियवादिनः ॥
Those persons who do not give way to anger and who never desire to take even a blade of grass belonging to others, as also they who are of sweet speech, deserve to receive from us the most respectful adorations.
View Padaccheda
य | एव | नो | न | कुप्यन्ति | न | लुभ्यन्ति | तृण + अपि
त | एव | नः | पूज्यतमा | ये | च + अन्य | प्रिय + वादिन्
Verse 23 View Details
ये नो न बहु मन्यन्ते न प्रवर्तन्ति चापरे । पुत्रवत्परिपाल्यास्ते नमस्तेभ्यस्तथाभयम् ॥
Such persons and others never pay their regards to the giver. Nor do they try for obtaining gifts. They should, however, be maintained by givers as they maintain their own sons. I bend my head to them. From them also proceeds fearlessness.
View Padaccheda
ये | नो | न | बहु | मन्यन्ते | न | प्रवर्तन्ति | च + अपर
पुत्र + वत् | परिपालय् + तद् | नमस् + तद् + तथा + अभय
Verse 24 View Details
ऋत्विक्पुरोहिताचार्या मृदुब्रह्मधरा हि ते । क्षत्रेणापि हि संसृष्टं तेजः शाम्यति वै द्विजे ॥
Ritwijas, Priests and Preceptors, when well-read in the Vedas and when behaving mildly towards disciples, become such. Forsooth, Kshatriya energy loses its force upon a Brahmana when it meets him.
View Padaccheda
ऋत्विज् + पुरोहित + आचार्य | शिष्याः | सम्बन्धिन् + बान्धव
क्षत्र + अपि | हि | संसृष्टं | तेजः | शाम्यति | वै | द्विजे
Verse 25 View Details
अस्ति मे बलवानस्मि राजास्मीति युधिष्ठिर । ब्राह्मणान्मा स्म पर्यश्नीर्वासोभिरशनेन च ॥
Thinking that you are a king, that you are gifted with great power, and that you have riches do, not, O Yudhishthira, enjoy your affluence without giving anything to the Brahmanas.
View Padaccheda
अस्ति | मे | बलवान् | अस्मि | राजन् + अस् + इति | युधिष्ठिर
ब्राह्मण + मा | स्म | पर्यश्नीर् | वासोभिर् | अशनेन | च
Verse 26 View Details
यच्छोभार्थं बलार्थं वा वित्तमस्ति तवानघ । तेन ते ब्राह्मणाः पूज्याः स्वधर्ममनुतिष्ठता ॥
Observing the duties of your own caste, do you adore the Brahmanas with whatever riches you have, O sinless one, for purposes of adornment or sustaining your power.
View Padaccheda
यद् + शोभा + अर्थ | बल + अर्थ | वा | वित्तम् | अस्ति | त्वद् + अनघ
तेन | ते | ब्राह्मणाः | पूज्याः | स्वधर्मम् | अनुतिष्ठता
Verse 27 View Details
नमस्कार्यास्त्वया विप्रा वर्तमाना यथातथम् । यथासुखं यथोत्साहं ललन्तु त्वयि पुत्रवत् ॥
Let the Brahmanas live in whatever way they like. You should always bend your head to them with respect. Let them always rejoice in you as your children, living happily and according to their wishes.
View Padaccheda
नमस्कृ + त्वद् | विप्रा | वर्तमाना | यथातथम्
यथासुखं | यथोत्साहं | ललन्तु | त्वयि | पुत्र + वत्
Verse 28 View Details
को ह्यन्यः सुप्रसादानां सुहृदामल्पतोषिणाम् । वृत्तिमर्हत्युपक्षेप्तुं त्वदन्यः कुरुसत्तम ॥
Who else save you, O best of the Kurus, can provide the means of livelihood for such Brahmana gifted with eternal contentment, as are your wellwishers, and as are pleased with only a little?
View Padaccheda
को | हि + अन्य | सु + प्रसाद | सुहृदाम् | अल्प + तोषिन्
वृत्तिम् | अर्ह् + उपक्षिप् | त्वद् | अन्यः | कुरुसत्तम
Verse 29 View Details
यथा पत्याश्रयो धर्मः स्त्रीणां लोके सनातनः । स देवः सा गतिर्नान्या तथास्माकं द्विजातयः ॥
As women have one eternal duty, in this world, viz., dependence upon, and the obedient service of their husbands, and as such duty as are forms their only end, so is the service of Brahmanas our eternal duty and end.
View Padaccheda
यथा | पति + आश्रय | धर्मः | स्त्रीणां | लोके | सनातनः
स | देवः | सा | गतिर् | न + अन्य | तथा + मद् | द्विजातयः
Verse 30 View Details
यदि नो ब्राह्मणास्तात संत्यजेयुरपूजिताः । पश्यन्तो दारुणं कर्म सततं क्षत्रिये स्थितम् ॥
If on seeing cruelties and other sinful deeds in Kshatriyas, the Brahmanas, O son, unhonoured by us leave us all, I say, of what use would life be to us, in the absence of all contact with the Brahmanas, especially as we shall then have to carry on our existence without being able to study the Vedas, to celebrate sacrifices, to hope for worlds of bliss hereafter, and to perform great deeds?
View Padaccheda
यदि | नो | ब्राह्मण + तात | संत्यजेयुर् | अपूजिताः
पश्यन्तो | दारुणं | कर्म | सततं | क्षत्रिये | स्थितम्
Verse 31 View Details
अवेदानामकीर्तीनामलोकानामयज्वनाम् । कोऽस्माकं जीवितेनार्थस्तद्धि नो ब्राह्मणाश्रयम् ॥
View Padaccheda
अ + वेद | अ + कीर्ति | अ + लोक | अ + यज्वन्
को | ऽस्माकं | जीवित + अर्थ + तद् + हि | नो | ब्राह्मण + आश्रय
Verse 32 View Details
अत्र ते वर्तयिष्यामि यथा धर्मः सनातनः । राजन्यो ब्राह्मणं राजन्पुरा परिचचार ह । वैश्यो राजन्यमित्येव शूद्रो वैश्यमिति श्रुतिः ॥
I shall, about it, tell you what the eternal practice is. Formerly, O king, the Kshatriyas used to serve the Brahmanas.
View Padaccheda
अत्र | ते | वर्तयिष्यामि | इतिहासं | पुरातनम्
राजन्यो | ब्राह्मणं | राजन् | पुरा | परिचचार | ह
वैश्यो | राजन्यम् | इति + एव | शूद्रो | वैश्यम् | इति | श्रुतिः
Verse 33 View Details
दूराच्छूद्रेणोपचर्यो ब्राह्मणोऽग्निरिव ज्वलन् । संस्पर्शपरिचर्यस्तु वैश्येन क्षत्रियेण च ॥
View Padaccheda
दूरात् + शूद्र + उपचर् | ब्राह्मणो | ऽग्निर् | इव | ज्वलन्
संस्पर्श + परिचर् + तु | वैश्येन | क्षत्रियेण | च
Verse 34 View Details
मृदुभावान्सत्यशीलान्सत्यधर्मानुपालकान् । आशीविषानिव क्रुद्धांस्तानुपाचरत द्विजान् ॥
View Padaccheda
मृदु + भाव | सत्य + शील | सत्य + धर्म + अनुपालक
आशीविषान् | इव | क्रुध् + तद् | उपाचरत | द्विजान्
Verse 35 View Details
अपरेषां परेषां च परेभ्यश्चैव ये परे । क्षत्रियाणां प्रतपतां तेजसा च बलेन च । ब्राह्मणेष्वेव शाम्यन्ति तेजांसि च तपांसि च ॥
The energy and penances of those Kshatriyas who blaze forth with energy and power, become powerless and neutralised when they come in in contact with the Brahmanas.
View Padaccheda
अपरेषां | परेषां | च | पर + च + एव | ये | परे
क्षत्रियाणां | प्रतपतां | तेजसा | च | बलेन | च
ब्राह्मण + एव | शाम्यन्ति | तेजांसि | च | बलानि | च
Verse 36 View Details
न मे पिता प्रियतरो न त्वं तात तथा प्रियः । न मे पितुः पिता राजन्न चात्मा न च जीवितम् ॥
My father himself is not dearer to me than the Brahmanas. My mother is not dearer to me than they. My grandfather, O king, is not dcarer, my own life is not dearer, O king, to me than the Brahmanas.
View Padaccheda
न | मे | पिता | प्रियतरो | न | त्वं | तात | तथा | प्रियः
न | मे | पितुः | पिता | राजन् + न | च + आत्मन् | न | च | जीवितम्
Verse 37 View Details
त्वत्तश्च मे प्रियतरः पृथिव्यां नास्ति कश्चन । त्वत्तोऽपि मे प्रियतरा ब्राह्मणा भरतर्षभ ॥
On Earth there is nothing, O Yudhishthira, that is dearer to me than you. But, O chief of Bharata's race, the Brahmanas are dearer to me than even you.
View Padaccheda
त्वद् + च | मे | प्रियतरः | पृथिव्यां | न + अस् | कश्चन
त्वत्तो | ऽपि | मे | प्रियतरा | ब्राह्मणा | भरत + ऋषभ
Verse 38 View Details
ब्रवीमि सत्यमेतच्च यथाहं पाण्डुनन्दन । तेन सत्येन गच्छेयं लोकान्यत्र स शंतनुः ॥
I tell you truly, O son of Pandu! I swear by this truth, by which I hope to acquire all those blissful regions that have been Shantanu's.
View Padaccheda
ब्रवीमि | सत्यम् | एतद् + च | यथा + मद् | पाण्डु + नन्दन
तेन | सत्येन | गच्छेयं | लोकान् | यत्र | स | शंतनुः
Verse 39 View Details
पश्येयं च सतां लोकाञ्छुचीन्ब्रह्मपुरस्कृतान् । तत्र मे तात गन्तव्यमह्नाय च चिराय च ॥
I see those sacred regions with Brahma shining conspicuously before them. I shall go there, O son, and live in them eternally.
View Padaccheda
पश्येयं | च | सतां | लोक + शुचि | ब्रह्मन् + पुरस्कृ
तत्र | मे | तात | गन्तव्यम् | अह्नाय | च | चिराय | च
Verse 40 View Details
सोऽहमेतादृशाँल्लोकान्दृष्ट्वा भरतसत्तम । यन्मे कृतं ब्राह्मणेषु न तप्ये तेन पार्थिव ॥
Seeing these regions. O best of the Bharatas. I am filled with joy at the thought of all these acts which I have done in aid and honour of the Brahmanas, O king.
View Padaccheda
सो | ऽहम् | एतादृश + लोक | दृष्ट्वा | भरत + सत्तम
यद् + मद् | कृतं | ब्राह्मणेषु | न | तप्ये | तेन | पार्थिव

More Options