Mahābhārata Reader

ततः कृष्णस्य तद्वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम् । श्रुत्वा शांतनवो भीष्मः प्रत्युवाच कृताञ्जलिः ॥

लोकनाथ महाबाहो शिव नारायणाच्युत । तव वाक्यमभिश्रुत्य हर्षेणास्मि परिप्लुतः ॥

किं चाहमभिधास्यामि वाक्पते तव संनिधौ । यदा वाचोगतं सर्वं तव वाचि समाहितम् ॥

यद्धि किंचित्कृतं लोके कर्तव्यं क्रियते च यत् । त्वत्तस्तन्निःसृतं देव लोका बुद्धिमया हि ते ॥

कथयेद्देवलोकं यो देवराजसमीपतः । धर्मकामार्थशास्त्राणां सोऽर्थान्ब्रूयात्तवाग्रतः ॥

शराभिघाताद्व्यथितं मनो मे मधुसूदन । गात्राणि चावसीदन्ति न च बुद्धिः प्रसीदति ॥

न च मे प्रतिभा काचिदस्ति किंचित्प्रभाषितुम् । पीड्यमानस्य गोविन्द विषानलसमैः शरैः ॥

बलं मेधाः प्रजरति प्राणाः संत्वरयन्ति च । मर्माणि परितप्यन्ते भ्रान्तं चेतस्तथैव च ॥

दौर्बल्यात्सज्जते वाङ्मे स कथं वक्तुमुत्सहे । साधु मे त्वं प्रसीदस्व दाशार्हकुलनन्दन ॥

तत्क्षमस्व महाबाहो न ब्रूयां किंचिदच्युत । त्वत्संनिधौ च सीदेत वाचस्पतिरपि ब्रुवन् ॥

न दिशः संप्रजानामि नाकाशं न च मेदिनीम् । केवलं तव वीर्येण तिष्ठामि मधुसूदन ॥

स्वयमेव प्रभो तस्माद्धर्मराजस्य यद्धितम् । तद्ब्रवीह्याशु सर्वेषामागमानां त्वमागमः ॥

कथं त्वयि स्थिते लोके शाश्वते लोककर्तरि । प्रब्रूयान्मद्विधः कश्चिद्गुरौ शिष्य इव स्थिते ॥

उपपन्नमिदं वाक्यं कौरवाणां धुरंधरे । महावीर्ये महासत्त्वे स्थिते सर्वार्थदर्शिनि ॥

यच्च मामात्थ गाङ्गेय बाणघातरुजं प्रति । गृहाणात्र वरं भीष्म मत्प्रसादकृतं विभो ॥

न ते ग्लानिर्न ते मूर्छा न दाहो न च ते रुजा । प्रभविष्यन्ति गाङ्गेय क्षुत्पिपासे न चाप्युत ॥

ज्ञानानि च समग्राणि प्रतिभास्यन्ति तेऽनघ । न च ते क्वचिदासक्तिर्बुद्धेः प्रादुर्भविष्यति ॥

सत्त्वस्थं च मनो नित्यं तव भीष्म भविष्यति । रजस्तमोभ्यां रहितं घनैर्मुक्त इवोडुराट् ॥

यद्यच्च धर्मसंयुक्तमर्थयुक्तमथापि वा । चिन्तयिष्यसि तत्राग्र्या बुद्धिस्तव भविष्यति ॥

इमं च राजशार्दूल भूतग्रामं चतुर्विधम् । चक्षुर्दिव्यं समाश्रित्य द्रक्ष्यस्यमितविक्रम ॥

चतुर्विधं प्रजाजालं संयुक्तो ज्ञानचक्षुषा । भीष्म द्रक्ष्यसि तत्त्वेन जले मीन इवामले ॥

ततस्ते व्याससहिताः सर्व एव महर्षयः । ऋग्यजुःसामसंयुक्तैर्वचोभिः कृष्णमर्चयन् ॥

ततः सर्वार्तवं दिव्यं पुष्पवर्षं नभस्तलात् । पपात यत्र वार्ष्णेयः सगाङ्गेयः सपाण्डवः ॥

वादित्राणि च दिव्यानि जगुश्चाप्सरसां गणाः । न चाहितमनिष्टं वा किंचित्तत्र व्यदृश्यत ॥

ववौ शिवः सुखो वायुः सर्वगन्धवहः शुचिः । शान्तायां दिशि शान्ताश्च प्रावदन्मृगपक्षिणः ॥

ततो मुहूर्ताद्भगवान्सहस्रांशुर्दिवाकरः । दहन्वनमिवैकान्ते प्रतीच्यां प्रत्यदृश्यत ॥

ततो महर्षयः सर्वे समुत्थाय जनार्दनम् । भीष्ममामन्त्रयां चक्रू राजानं च युधिष्ठिरम् ॥

ततः प्रणाममकरोत्केशवः पाण्डवस्तथा । सात्यकिः संजयश्चैव स च शारद्वतः कृपः ॥

ततस्ते धर्मनिरताः सम्यक्तैरभिपूजिताः । श्वः समेष्याम इत्युक्त्वा यथेष्टं त्वरिता ययुः ॥

तथैवामन्त्र्य गाङ्गेयं केशवस्ते च पाण्डवाः । प्रदक्षिणमुपावृत्य रथानारुरुहुः शुभान् ॥

ततो रथैः काञ्चनदन्तकूबरै;र्महीधराभैः समदैश्च दन्तिभिः । हयैः सुपर्णैरिव चाशुगामिभिः; पदातिभिश्चात्तशरासनादिभिः ॥

ययौ रथानां पुरतो हि सा चमू;स्तथैव पश्चादतिमात्रसारिणी । पुरश्च पश्चाच्च यथा महानदी; पुरर्क्षवन्तं गिरिमेत्य नर्मदा ॥

ततः पुरस्ताद्भगवान्निशाकरः; समुत्थितस्तामभिहर्षयंश्चमूम् । दिवाकरापीतरसास्तथौषधीः; पुनः स्वकेनैव गुणेन योजयन् ॥

ततः पुरं सुरपुरसंनिभद्युति; प्रविश्य ते यदुवृषपाण्डवास्तदा । यथोचितान्भवनवरान्समाविश;ञ्श्रमान्विता मृगपतयो गुहा इव ॥