Mahābhārata Reader

द्वारदेशे ततो द्रौणिमवस्थितमवेक्ष्य तौ । अकुर्वतां भोजकृपौ किं संजय वदस्व मे ॥

कृतवर्माणमामन्त्र्य कृपं च स महारथम् । द्रौणिर्मन्युपरीतात्मा शिबिरद्वारमासदत् ॥

तत्र भूतं महाकायं चन्द्रार्कसदृशद्युतिम् । सोऽपश्यद्द्वारमावृत्य तिष्ठन्तं लोमहर्षणम् ॥

वसानं चर्म वैयाघ्रं महारुधिरविस्रवम् । कृष्णाजिनोत्तरासङ्गं नागयज्ञोपवीतिनम् ॥

बाहुभिः स्वायतैः पीनैर्नानाप्रहरणोद्यतैः । बद्धाङ्गदमहासर्पं ज्वालामालाकुलाननम् ॥

दंष्ट्राकरालवदनं व्यादितास्यं भयावहम् । नयनानां सहस्रैश्च विचित्रैरभिभूषितम् ॥

नैव तस्य वपुः शक्यं प्रवक्तुं वेष एव वा । सर्वथा तु तदालक्ष्य स्फुटेयुरपि पर्वताः ॥

तस्यास्यान्नासिकाभ्यां च श्रवणाभ्यां च सर्वशः । तेभ्यश्चाक्षिसहस्रेभ्यः प्रादुरासन्महार्चिषः ॥

तथा तेजोमरीचिभ्यः शङ्खचक्रगदाधराः । प्रादुरासन्हृषीकेशाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥

तदत्यद्भुतमालोक्य भूतं लोकभयंकरम् । द्रौणिरव्यथितो दिव्यैरस्त्रवर्षैरवाकिरत् ॥

द्रौणिमुक्ताञ्शरांस्तांस्तु तद्भूतं महदग्रसत् । उदधेरिव वार्योघान्पावको वडवामुखः ॥

अश्वत्थामा तु संप्रेक्ष्य ताञ्शरौघान्निरर्थकान् । रथशक्तिं मुमोचास्मै दीप्तामग्निशिखामिव ॥

सा तदाहत्य दीप्ताग्रा रथशक्तिरशीर्यत । युगान्ते सूर्यमाहत्य महोल्केव दिवश्च्युता ॥

अथ हेमत्सरुं दिव्यं खड्गमाकाशवर्चसम् । कोशात्समुद्बबर्हाशु बिलाद्दीप्तमिवोरगम् ॥

ततः खड्गवरं धीमान्भूताय प्राहिणोत्तदा । स तदासाद्य भूतं वै विलयं तूलवद्ययौ ॥

ततः स कुपितो द्रौणिरिन्द्रकेतुनिभां गदाम् । ज्वलन्तीं प्राहिणोत्तस्मै भूतं तामपि चाग्रसत् ॥

ततः सर्वायुधाभावे वीक्षमाणस्ततस्ततः । अपश्यत्कृतमाकाशमनाकाशं जनार्दनैः ॥

तदद्भुततमं दृष्ट्वा द्रोणपुत्रो निरायुधः । अब्रवीदभिसंतप्तः कृपवाक्यमनुस्मरन् ॥

ब्रुवतामप्रियं पथ्यं सुहृदां न शृणोति यः । स शोचत्यापदं प्राप्य यथाहमतिवर्त्य तौ ॥

शास्त्रदृष्टानवध्यान्यः समतीत्य जिघांसति । स पथः प्रच्युतो धर्म्यात्कुपथं प्रतिपद्यते ॥

गोब्राह्मणनृपस्त्रीषु सख्युर्मातुर्गुरोस्तथा । वृद्धबालजडान्धेषु सुप्तभीतोत्थितेषु च ॥

मत्तोन्मत्तप्रमत्तेषु न शस्त्राण्युपधारयेत् । इत्येवं गुरुभिः पूर्वमुपदिष्टं नृणां सदा ॥

सोऽहमुत्क्रम्य पन्थानं शास्त्रदृष्टं सनातनम् । अमार्गेणैवमारभ्य घोरामापदमागतः ॥

तां चापदं घोरतरां प्रवदन्ति मनीषिणः । यदुद्यम्य महत्कृत्यं भयादपि निवर्तते ॥

अशक्यं चैव कः कर्तुं शक्तः शक्तिबलादिह । न हि दैवाद्गरीयो वै मानुषं कर्म कथ्यते ॥

मानुषं कुर्वतः कर्म यदि दैवान्न सिध्यति । स पथः प्रच्युतो धर्म्याद्विपदं प्रतिपद्यते ॥

प्रतिघातं ह्यविज्ञातं प्रवदन्ति मनीषिणः । यदारभ्य क्रियां कांचिद्भयादिह निवर्तते ॥

तदिदं दुष्प्रणीतेन भयं मां समुपस्थितम् । न हि द्रोणसुतः संख्ये निवर्तेत कथंचन ॥

इदं च सुमहद्भूतं दैवदण्डमिवोद्यतम् । न चैतदभिजानामि चिन्तयन्नपि सर्वथा ॥

ध्रुवं येयमधर्मे मे प्रवृत्ता कलुषा मतिः । तस्याः फलमिदं घोरं प्रतिघाताय दृश्यते ॥

तदिदं दैवविहितं मम संख्ये निवर्तनम् । नान्यत्र दैवादुद्यन्तुमिह शक्यं कथंचन ॥

सोऽहमद्य महादेवं प्रपद्ये शरणं प्रभुम् । दैवदण्डमिमं घोरं स हि मे नाशयिष्यति ॥

कपर्दिनं प्रपद्याथ देवदेवमुमापतिम् । कपालमालिनं रुद्रं भगनेत्रहरं हरम् ॥

स हि देवोऽत्यगाद्देवांस्तपसा विक्रमेण च । तस्माच्छरणमभ्येष्ये गिरिशं शूलपाणिनम् ॥