Vidya Kendra
Mahābhārata
Home Introduction Reader Glossary All Resources
Vidyakendra
Vidyakendra Home

Mahābhārata Reader

Interactive Scholarly Reading Environment

Navigate to Verse

Currently viewing: Parva 1 - Chapter 1.21 (17 verses)
Powered by Aksharamukha

Search Mahābhārata

Try searching for: dharma, युद्ध, Arjuna, 1.1.5 (verse reference)
Quick Navigation: Start Browse Parvas
❖ ❖ ❖

Chapter 1.21

Verse 1 View Details
ततः कामगमः पक्षी महावीर्यो महाबलः । मातुरन्तिकमागच्छत्परं तीरं महोदधेः ॥
Sauti said: Then the bird, of great strength and energy, capable of going every where at will, went to his mother on the other side of the great ocean.
View Padaccheda
काम + रूप | काम + गम | काम + वीर्य | विहंगमः
मातुर् | अन्तिकम् | आगच्छत् | परया | मुदया | युतः
Verse 2 View Details
यत्र सा विनता तस्मिन्पणितेन पराजिता । अतीव दुःखसंतप्ता दासीभावमुपागता ॥
There lived Vinata in great affliction after losing the wager and becoming a slave.
View Padaccheda
ततः | सा | विनता | तस्मिन् | पणितेन | पराजिता
अभवद् | दुःख + संतप् | दासी + भाव | समास्थिता
Verse 3 View Details
ततः कदाचिद्विनतां प्रवणां पुत्रसंनिधौ । काल आहूय वचनं कद्रूरिदमभाषत ॥
Sometime after on a certain day, Kadru called Vinata, who prostrated herself before her and said before her son (Garuda). "O gentle Vinata, take me to the beautiful and delightful abode of the Nagas which is situated in the deep recess of the sea.”
View Padaccheda
ततः | कदाचिद् | विनतां | प्रवणां | पुत्र + संनिधि
काल | आहूय | वचनं | कद्रूर् | इदम् | अभाषत
Verse 4 View Details
नागानामालयं भद्रे सुरम्यं रमणीयकम् । समुद्रकुक्षावेकान्ते तत्र मां विनते वह ॥
Sometime after on a certain day, Kadru called Vinata, who prostrated herself before her and said before her son (Garuda). "O gentle Vinata, take me to the beautiful and delightful abode of the Nagas which is situated in the deep recess of the sea.”
View Padaccheda
नागानाम् | आलयं | च + अपि | सु + रम्य | सरितां | पतिम्
समुद्र + कुक्षि + एकान्त | तत्र | मां | विनते | वह
Verse 5 View Details
ततः सुपर्णमाता तामवहत्सर्पमातरम् । पन्नगान्गरुडश्चापि मातुर्वचनचोदितः ॥
Thereupon the mother of the bird took upon her shoulder the mother of the snakes. Garuda also, requested by his mother, took the snakes on his back.
View Padaccheda
ततः | सुपर्ण + मातृ | ताम् | अवहत् | सर्प + मातृ
पन्नगान् | गरुड + च + अपि | मातुर् | वचन + चोदय्
Verse 6 View Details
स सूर्यस्याभितो याति वैनतेयो विहंगमः । सूर्यरश्मिपरीताश्च मूर्च्छिताः पन्नगाभवन् । तदवस्थान्सुतान्दृष्ट्वा कद्रूः शक्रमथास्तुवत् ॥
The son, of Vinata, the bird, began to ascend towards the sun; and the snakes, scorched by the rays of the sun, all fainted away.
View Padaccheda
स | सूर्य + अभितस् | याति | वैनतेयो | विहंगमः
सूर्य + रश्मि + परी + च | मूर्छिताः | पन्नग + भू
तद् + अवस्था | सुतान् | दृष्ट्वा | कद्रूः | शक्रम् | अथ + स्तु
Verse 7 View Details
नमस्ते देवदेवेश नमस्ते बलसूदन । नमुचिघ्न नमस्तेऽस्तु सहस्राक्ष शचीपते ॥
View Padaccheda
नमस् + त्वद् | देवदेवेश | नमस् + त्वद् | बलसूदन
नमुचि + घ्न | नमस् + त्वद् | ऽस्तु | सहस्राक्ष | शचीपते
Verse 8 View Details
सर्पाणां सूर्यतप्तानां वारिणा त्वं प्लवो भव । त्वमेव परमं त्राणमस्माकममरोत्तम ॥
O slayer of Namuchi, I bow to thee, O god of thousand eyes, O Lord of Sachi, save my sons, oppressed by the rays of the sun by your showers.
View Padaccheda
सर्पाणां | सूर्य + तप् | वारिणा | त्वं | प्लवो | भव
त्वम् | एव | परमं | त्राणम् | अस्माकम् | अमर + उत्तम
Verse 9 View Details
ईशो ह्यसि पयः स्रष्टुं त्वमनल्पं पुरंदर । त्वमेव मेघस्त्वं वायुस्त्वमग्निर्वैद्युतोऽम्बरे ॥
You are Vayu, you are the clouds, you are Agni, you are the lightning in the sky, you are the propellers of the clouds and therefore you are called the great clouds.
View Padaccheda
ईशो | हि + अस् | पयः | स्रष्टुं | त्वम् | अनल्पं | पुरंदर
त्वम् | एव | मेघ + त्वद् | वायु + त्वद् | अग्निर् | वैद्युतो | ऽम्बरे
Verse 10 View Details
त्वमभ्रघनविक्षेप्ता त्वामेवाहुः पुनर्घनम् । त्वं वज्रमतुलं घोरं घोषवांस्त्वं बलाहकः ॥
View Padaccheda
त्वम् | अभ्र + घन + विक्षेप्तृ | त्वाम् | एव + अह् | पुनर् | घनम्
त्वं | वज्रम् | अतुलं | घोरं | घोषवत् + त्वद् | बलाहकः
Verse 11 View Details
स्रष्टा त्वमेव लोकानां संहर्ता चापराजितः । त्वं ज्योतिः सर्वभूतानां त्वमादित्यो विभावसुः ॥
View Padaccheda
स्रष्टा | त्वम् | एव | लोकानां | संहर्ता | च + अपराजित
त्वं | ज्योतिः | सर्व + भूत | त्वम् | आदित्यो | विभावसुः
Verse 12 View Details
त्वं महद्भूतमाश्चर्यं त्वं राजा त्वं सुरोत्तमः । त्वं विष्णुस्त्वं सहस्राक्षस्त्वं देवस्त्वं परायणम् ॥
You are Vishnu, you have one thousand eyes, you are a deity, you are the final refuge, you are all Ambrosia, you are the much adored Soma.
View Padaccheda
त्वं | महद् | भूतम् | आश्चर्यं | त्वं | राजा | त्वं | सुर + उत्तम
त्वं | विष्णु + त्वद् | सहस्राक्ष + त्वद् | देव + त्वद् | परायणम्
Verse 13 View Details
त्वं सर्वममृतं देव त्वं सोमः परमार्चितः । त्वं मुहूर्तस्तिथिश्च त्वं लवस्त्वं वै पुनः क्षणः ॥
You are the light of all creatures you are Aditya and Vibhavasu, you are the highest knowledge, you are wonderful, you are king, you are the best of the celestials.
View Padaccheda
त्वं | सर्वम् | अमृतं | देव | त्वं | सोमः | परम + अर्चय्
त्वं | मुहूर्त + तिथि + च | त्वं | लव + त्वद् | वै | पुनः | क्षणः
Verse 14 View Details
शुक्लस्त्वं बहुलश्चैव कला काष्ठा त्रुटिस्तथा । संवत्सरर्तवो मासा रजन्यश्च दिनानि च ॥
You are moments, you are the Tithis, you are the Lava you are the Kshana, you are the white fortnight, you are Kala, Kashtha, Truti, you are the year, seasons, months, the nights and the days.
View Padaccheda
शुक्ल + त्वद् | बहुल + च + एव | कला | काष्ठा | त्रुटि + तथा
संवत्सर + ऋतु | मासा | रजनी + च | दिनानि | च
Verse 15 View Details
त्वमुत्तमा सगिरिवना वसुंधरा; सभास्करं वितिमिरमम्बरं तथा । महोदधिः सतिमितिमिंगिलस्तथा; महोर्मिमान्बहुमकरो झषालयः ॥
You are the beautiful earth with its mountains and forests, you are the clear sky with the sun that drives away all darkness. You are the great ocean with heaving billows and abounding in Timingilas, Timis, Makaras and various other fishes.
View Padaccheda
त्वम् | उत्तमा | स + गिरि + वन | वसुंधरा | स + भास्कर | वितिमिरम् | अम्बरं | तथा
महोदधिः | सतिमि + तिमिङ्गिल + तथा | महत् + ऊर्मिमत् | बहु + मकर | झष + आलय
Verse 16 View Details
महद्यशस्त्वमिति सदाभिपूज्यसे; मनीषिभिर्मुदितमना महर्षिभिः । अभिष्टुतः पिबसि च सोममध्वरे; वषट्कृतान्यपि च हवींषि भूतये ॥
You are of renown, you are always adored by the wise and the great contemplative Rishis, you drink the Soma juice and the clarified butter offered with sacred invocation in the sacrifices.
View Padaccheda
महद् | यशस् + त्वद् | इति | सदा + अभिपूजय् | मनीषिभिर् | मुद् + मनस् | महत् + ऋषि
अभिष्टुतः | पिबसि | च | सोमम् | अध्वरे | वषट्कृ + अपि | च | हवींषि | भूतये
Verse 17 View Details
त्वं विप्रैः सततमिहेज्यसे फलार्थं; वेदाङ्गेष्वतुलबलौघ गीयसे च । त्वद्धेतोर्यजनपरायणा द्विजेन्द्रा; वेदाङ्गान्यभिगमयन्ति सर्ववेदैः ॥
You are always worshipped in the sacrifices by the Brahmanas, desirous of receiving fruits. O God of incomparable strength, you are sung in the Vedas. It is for this reason that the learned Brahmanas, engaged in sacrifices, study the Vedangas with all care."
View Padaccheda
त्वं | विप्रैः | सततम् | इह + यज् | फल + अर्थ | वेदाङ्ग + अतुल + बल + ओघ | गीयसे | च
त्वद् + हेतु | यजन + परायण | द्विजेन्द्रा | वेदाङ्ग + अभिगमय् | सर्व + वेद

More Options